16 maart 2018 / 

Stephen Hawking en de dood van God

Ab Flipse

Dr. Ab Flipse is universiteitshistoricus aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij was van 2011 tot 2015 werkzaam bij ForumC, waar hij betrokken was bij verschillende projecten op het gebied van geloof en wetenschap. Hij was onder meer hoofdredacteur van www.geloofenwetenschap.nl.

Op woensdag 14 maart overleed de natuurkundige Stephen Hawking (1942-2018). Naar aanleiding hiervan een column van wetenschapshistoricus Ab Flipse over natuurkundigen, God-talk, en Hawkings opvattingen over de Allerhoogste.

Natuurkundigen hebben bij uitstek verstand van God. Dat vond althans de grootste natuurkundige aller tijden, Isaac Newton. Die stelde in de Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (1687), zijn boek over de zwaartekrachttheorie, dat het ‘zeker behoort tot de natuurfilosofie’ om ‘te betogen over God’. Waar de meeste biologen na de negentiende eeuw, ongeveer sinds Charles Darwin zijn evolutietheorie ontwikkelde, dergelijke God-talk achter zich hebben gelaten, toonden natuurkundigen zich minder terughoudend om uitspraken te doen over de Allerhoogste. Albert Einstein sprak ook in de twintigste eeuw nog graag in religieuze termen over de moderne natuurkunde. ‘God dobbelt niet’, vatte hij zijn visie op de kwantummechanica samen. En Stephen Hawking schreef in de jaren tachtig een bestseller over het heelal, A brief history of time, met een befaamde slotzin waarin hij stelde dat, wanneer we de Theorie van Alles vinden, we ‘de geest van God’ kennen.
Deze religieuze connotatie van de natuurkunde heeft een zekere aantrekkingskracht op het grote publiek. Boeken over God blijken veel beter te verkopen dan publicaties over wiskunde en experimenten. Waarschijnlijk werd Hawkings boek vooral een bestseller door die ene slotzin.
Een tijd later leek Hawking echter het roer te hebben omgegooid. In zijn boek The Grand Design (2010), en in interviews die hij rond die tijd gaf, kwam hij tot de conclusie dat God overbodig is en de hemel een sprookje. Hoe abstract Hawkings eerdere ideeën over ‘de geest van God’ ook waren, toch vind ik het jammer dat hij zich later tot het materialistisch atheïsme bekende. Dat kent immers al bekwame verdedigers: iemand als de evolutiebioloog Richard Dawkins, die niet ophoudt te betogen dat geloof in God een gevaarlijke misvatting is. Hawking heeft daar weinig aan toe te voegen.
Bovendien was het een inspirerende gedachte om als fysicus bezig te zijn met ‘goddelijke zaken’. En als je de God van de natuurkunde eenmaal dood hebt verklaard, krijg je hem niet zomaar meer terug. Tenzij je in de opstanding der doden gelooft. Maar dat doen de meeste natuurkundigen niet.

Nu jij!

Wat denk jij? Ben jij het hiermee eens? Of juist totaal niet? Reageer hieronder!

  1. Ronald V. 16 maart 2018 at 21:41

    Als atheïst vind ik Dawkins geen groot en kundig verdediger van het ongeloof. En hierin sta ik niet alleen. Bovendien, wij, atheïsten, wij, vrije geesten, om met Nietzsche te spreken, houden niet van ideologische voormannen, zeker niet als het om onszelf gaat. En Hawking als filosoof? Mwah, meer gebeun dan inzicht. Fysica moet gewoon fysica zijn en biologie gewoon biologie. Laat het debat over de godskwestie maar aan filosofen over die er echt iets vanaf weten. Maar het populisme aangaande de godsvraag bestaat, helaas. En verdient daarom wel de nodige aandacht.

  2. Paul Z. 16 maart 2018 at 22:17

    Jammer dat een van de grootste natuurkundige alleen wordt beoordeeld op wat hij over God gezegd heeft. Alsof dat het belangrijkste is wat hij gedaan heeft. Maar als we het er toch over hebben Ronald V.: hij heeft aangetoond en wiskundig beschreven dat het heelal uit een “oerklnal” is ontstaan en dat kan vanuit het “niets”. Hierdoor is het ontstaan van het heelal ( de oerknal) en daarna het ontstaan van de planeten en het leven (evolutie) volledig wetenschappelijk beschreven zonder dat daar een “hogere macht” voor nodig is. Hiermee heb je in discussie over de godskwestie wel een sterk punt.

  3. Ronald V. 16 maart 2018 at 22:35

    Aan Paul

    Hawking was een groot fysicus. Zeker.

    Maar de these dat God niet in de natuur valt te vinden, dus niet via de natuur aangetoond kan worden, lijkt mij een open deur van jewelste. Elke vorm van creationisme, van biologisch via geologisch tot kosmologisch creationisme, is quatsch. Vele gelovigen houden ook niet van het creationisme.

    Je hebt geen hogere macht nodig, niet in de fysica en ook niet in de metafysica. Geloof is een zaak van het hart, niet van het hoofd. Maar ik denk dat Hawking en Dawkins te weinig oog hebben voor de existentiële emotionele drijfveren van het geloof.

    RV

  4. Wim de Rooij, Eindhoven 17 maart 2018 at 08:15

    Hallo Ronald V.

    Je schrijft: — Laat het debat over de godskwestie maar aan filosofen over die er echt iets vanaf weten.”— Vertel me het als je wilt: Wat weten filosofen over god? Graag details.

    Met vriendelijke groet.

  5. Gilbert Knuyt 17 maart 2018 at 11:13

    *** De intelligentie verborgen in natuurwetten getuigt van een intelligente God ***

    … In de natuur zitten wetten ingebouwd (in de elektriciteit, kwantummechanica, …) die getuigen van intelligentie. Vanwaar komt die intelligentie ? Je moet niet ver zoeken : van Diegene die ook de oorsprong is van het heelal, God dus.
    … En de joods-christelijke godsdienst komt uitstekend met dat idee overeen : God heeft de wereld intelligent in elkaar gestoken. De mensen verknoeien veel, maar door Christus is God ons tegemoet gekomen om ons, en de hele schepping te herstellen. Want alhoewel de wereld intelligent in elkaar zit, is het een lijdende wereld, door dood, ziekte, misdaad, zonde enzovoort.
    … Spijtig dat Hawking niet spiritueler ingesteld was, en té fel geconcentreerd op wetenschappelijke zaken.

  6. Jos Noorhoff 17 maart 2018 at 11:39

    Prediker 8 :13 Maar den goddeloze zal het niet welgaan, en hij zal de dagen niet verlengen.

    Maar God heeft het leven van Hawking niet verkort ,ook de artsen hadden het mis toen zij in 1985 stelde dat hij geen overlevingskans meer had, hij heeft hierna nog 33 jaar geleeft.

    Trouwens was er niet een gerucht dat Hawking zijn hersenen wilde laten voortleven ?

  7. Jac 17 maart 2018 at 12:03

    Gilbert,
    ” In de natuur zitten wetten ingebouwd (in de elektriciteit, kwantummechanica, …) die getuigen van intelligentie”.

    Is dat werkelijk zo?
    Of zou je misschien moeten zeggen dat er nogal wat intelligentie vereist is om die wetten te ontdekken en te zien hoe ze een samenhangend geheel vormen?
    vr. groet,
    Jac

  8. ChrisH 17 maart 2018 at 15:28

    *** Natuurlijk zit er in elektriciteit intelligentie ingebouwd *** +++ Elektriciteit bestaat in de natuur; daar is het niet intelligent’ ++++ &&& Het gebruik van elektriciteit echter vereist intelligentie &&&& %%% En dat heeft de mens dus gedaan %%%
    ### Dus als *+&% Gilbert Knuyt beweert dat [size=24px][b]***[/b][/size] De intelligentie verborgen in natuurwetten getuigt van een intelligente God
    … In de natuur zitten wetten ingebouwd (in de elektriciteit, kwantummechanica, …) die getuigen van intelligentie. Vanwaar komt die intelligentie ? Je moet niet ver zoeken : van Diegene die ook de oorsprong is van het heelal, God dus. [size=24px][b]***[/b][/size] dan moet hij ook maar eens aannemelijk maken dat die intelligentie van God komt.

    Zomaar een kale bewering neerpleuren tussen een paar ***tjes getuigt mijn inziens niet van intelligentie. Dus kom Gilbert, wie beweert, bewijst. En kom niet met flauwe kul als de openbaring, de Bijbel of wat dan ook. Wees één keer een vent en sta met bewijs achter je bewering, of maak hem op zijn minst aannemelijk. Wedden dat dat niet gaat lukken !!!!

  9. Bert Morriën 17 maart 2018 at 18:40

    Ronald V.,

    [quote ] Maar ik denk dat Hawking en Dawkins te weinig oog hebben voor de existentiële emotionele drijfveren van het geloof.[/quote]
    In het algemeen heb ik niet zoveel moeite met wat mensen geloven, laat die duizend bloemen maar bloeien. Ik kan me echter goed voorstellen dat als je wetenschappelijk werk op onwetenschappelijke wijze verdacht wordt gemaakt en de verspreiding van opgedane kennis door gelovigen actief tegengewerkt wordt je minder tolerant wordt voor religieus geloof. Persoonlijk vind ik het een schandaal als kinderen hierin meegesleept worden en niet in staat worden gesteld een eigen mening te vormen waardoor dit schandaal maar blijft voortduren. Prima als ze hun eigen existentiële en emotionele drijfveren ontwikkelen maar van ontwikkelen is dan geen sprake, wel van indoctrinatie.

  10. ChrisH 18 maart 2018 at 10:45

    Weet je wat ik ‘jammer, vind? Dat Ab Flipse schrijft :”[i]toch vind ik het jammer dat hij zich later tot het materialistisch atheïsme bekende. Dat kent immers al bekwame verdedigers …. Hawking heeft daar weinig aan toe te voegen.[/i]”

    Waarom vind je dit jammer Ab?

  11. Ronald V. 18 maart 2018 at 12:38

    Aan Bert

    Op de Veluwe worden her en der kinderen nog geïndoctrineerd. Maar ze zijn er zelf bij. Ze kunnen zich die indoctrinatie laten aanleunen maar ze kunnen ook op het idee komen dat ze hun eigen verstand kunnen gebruiken. Bij mij thuis was de evolutie verboden. Maar wat denk je? Ik dacht: mijn ouders kunnen me nog zo veel zeggen.

    RV

  12. Egbert 18 maart 2018 at 13:58

    @Ronald: Op de Veluwe worden her en der kinderen nog geïndoctrineerd. Maar ze zijn er zelf bij. Ze kunnen zich die indoctrinatie laten aanleunen maar ze kunnen ook op het idee komen dat ze hun eigen verstand kunnen gebruiken

    Het is net wat Bert stelt, inderdaad schandalig, nogmaals voor alle duidelijkheid, we hebben het hier wel over indoctrinatie van Kinderen, zo moeilijk kan het toch niet zijn.

    Dat jij als jongetje blijkbaar toentertijd al zo bijdehand was (of je ouders deden hierover niet zo moeilijk) doet verder helemaal niets aan dat gegeven af.

  13. Ronald V. 18 maart 2018 at 15:29

    Ach, hou op, als je twaalf bent of ouder, dan ben je er echt zelf bij, hoor. Het internet staat tot je beschikking, op school kom je heus in aanraking met andere ideeën en binnen je eigen geloofsgemeenschap zit beweging. En dat geldt ook voor kindertjes die in de new age leer worden opgevoed. Maar waarschijnlijk maak jij er een sport van om mij overal en altijd tegen te spreken. Een rare sport. Je kunt beter je huis stofzuigen en gaan koken.

  14. Ronald V. 18 maart 2018 at 15:30

    Bestaat het immaterialistisch atheïsme ook en hoe ziet het eruit?

    RV

  15. Ronald V. 18 maart 2018 at 19:22

    Voor Gilbert *** Multiversum van Hawking ***

    Men leze:
    https://www.nu.nl/algemeen/5182631/laatste-werk-van-stephen-hawking-mogelijk-belangrijkste-nalatenschap.html

    Maar of het artikel de wetenschappelijke kritiek overleeft, weet ik niet. Maar het multiversumidee zelf is verre van gek.

    RV

  16. Anoniem 19 maart 2018 at 17:43

    Moderator: verwijderd, niet acceptabel en stijlloos.

  17. Bert Morriën 19 maart 2018 at 19:23

    Ronald V,

    Mijn en jouw ouders waren niet zo streng in de leer maar ik weet dat in sommige families en geloofsgemeenschappen dat ook nu en hier nog niet getolereerd wordt op straffe van excommunicatie. Dan moet je als je nog afhankelijk bent wel heel sterk in je schoenen staan als je je eigen weg wil gaan. Als je dat niet kunt wordt eigen initiatief gewoon doodgemaakt en blijft het maar doorgaan.

  18. Jac 19 maart 2018 at 21:29

    Aan Anoniem,

    Ik neem niet aan dat jij denkt dat zwarte gaten niet bestaan omdat je ze niet ziet maar misschien vind je ze onmogelijk omdat je er onze wiskundige begrippen op toepast.
    Maar de mogelijkheden van wiskundige beschrijvingen houden op voorbij de waarnemingshorizon van een zwart gat.
    Misschien is ons wiskundig begrip “oneindig” daar niet meer van toepassing.en zou misschien gesproken moeten worden van een onvoorstelbaar klein volume en een onvoorstelbare dichtheid. Zou je je, als deze termen gehanteerd werden, nog steeds zo fel blijven verzetten tegen de theorie van de zwarte gaten? En zo ja is dan misschien de angst dat je erin zou kunnen vallen de reden waarom je ze niet waar wilt hebben? Jouw gehandicapte en hoogbegaafde vriend Hawking denkt dat je dan tot spaghetti getrokken zult worden. Daarom is het verstandig om er uit de buurt te blijven dan kan er niets gebeuren.
    vr. groet,
    Jac

  19. Jac 20 maart 2018 at 11:27

    Ronald,

    Het is niet dat ik mijn gelijk wil halen, maar ik ben een warhoofd die zijn gedachten graag wat wil ordenen door een beetje te filosoferen; ik kan dat niet nalaten.
    Zou je toch niet mogen zeggen dat de werkelijkheid het ene moet zijn? Immers iets anders dan de werkelijkheid is er niet, noch vóór noch na de eerste gebeurtenis.
    Dat de werkelijkheid zich na de eerste gebeurtenis en met name na het ontstaan van bewuste wezens manifest wordt zoals zij vóór het ontstaan van bewustzijn en zeker vóór de eerste gebeurtenis onmogelijk manifest kon zijn doet hieraan toch niets af?
    Het eenvoudige van het ene kan weliswaar door het onzekerheidprincipe zijn opgeheven, maar aan het ene is niets toegevoegd noch is er iets af gedaan.
    De non lokale en non temporale werkelijkheid van vóór de eerste gebeurtenis manifesteertzich nu aan ons in tijd en ruimte.
    Eigenlijk zeg ik dat niet goed. Ik denk dat de totale werkelijkheid als het enige dat er is nog even non lokaal en non temporaal is dan vóór de eerste gebeurtenis. De werkelijkheid als zodanig bestaat niet in tijd en ruimte ( het ene is niet op een bepaalde plaats die van een andere te onderscheiden is) maar tijd en ruimte zijn, na de eerste gebeurtenis en het ontstaan van bewustzijn, verschijningsvormen van wat zich binnen de werkelijkheid manifesteert. Maar alles wat zich manifesteert behoort tot de werkelijkheid die een en dezelfde is vóór en na de eerste gebeurtenis.
    De eerste gebeurtenis kan niets hebben toegevoegd aan het ene ; er was immers niets om toe te voegen.
    Auto’s , nietjes en pakjes pudding waren er niet als zodanig vóór de eerste gebeurtenis, maar het zijn geen toevoegingen aan de werkelijkheid, ze zijn er slechts uit voort gekomen.
    Alles wat voor het maken van auto’s, nietjes en pakjes pudding vereist is verwijst naar de werkelijkheid van vóór de eerste gebeurtenis. Volgens mij is dat energie.
    Nog iets: Ik denk wel eens dat er vóór de eerste gebeurtenis een verstrengeling was die tot gevolg heeft dat, zoals sommigen menen, het gedrag van ieder deeltje in de werkelijkheid zoals wij die gewaar worden op een of andere wijze lijkt samen te hangen met het gedrag van ieder ander deeltje.
    Zelfs op macro-niveau lijkt alles op een of andere manier bepaald door alles wat gebeurt en niet gebeurt. Iedere gebeurtenis lijkt invloed te hebben op wat verder nog mogelijk is en niet meer mogelijk is. Het feit dat jij er bent en dat ik nu iets aan jou schrijf bepaalt achteraf dat het onmogelijk is dat een van jouw voorouders een dodelijk ongeluk kreeg alvorens kinderen te verwkken. Of zie ik dat verkeerd?
    vr. groet,
    Jac

  20. Gilbert Knuyt 20 maart 2018 at 16:24

    +++ Intelligentie aanwezig in natuurwetten, die wij met menselijke intelligentie kunnen ontdekken +++

    Hallo ChrisH (17-03-2018 15:28),
    – Natuurlijk zit er intelligentie verscholen in de natuur. Als die er niet in verscholen zat konden wij die niet ontdekken.
    – Voorbeeld : de wetten van de gravitatie volgens Newton, die eigenlijk nog meer tricky in elkaar zitten door de algemene relativiteitstheorie. Ander voorbeeld : de wetten van Maxwell. Ander voorbeeld : de vergelijkingen van de kwantummechanica (Schrödinger, enz.)
    – Die intelligentie zat al in de natuur verscholen nog vóór de mens daar achter kwam.
    – Citaat van PAUL A. M. DIRAC (beroemd fysicus, kwantummechanica) : “GOD is een wiskundige van een een hele hoge orde en hij heeft geavanceerde wiskunde gebruikt om het universum in elkaar te steken”. Vanzelfsprekend was God nog veel meer dan een superieure wiskundige (GK).

    Met vriendelijke groet, Gilbert K.

  21. ChrisH 20 maart 2018 at 17:00

    Gilbert, Als je mijn woorden aanhaalt doe het dan goed. Ik schrijf op 17-03-2018 15:28: “[i]Natuurlijk zit er in elektriciteit intelligentie ingebouwd. Elektriciteit bestaat in de natuur; daar is het niet ‘intelligent’. Het gebruik van elektriciteit echter vereist intelligentie. En dat heeft de mens dus gedaan.”
    [/i]
    Dat is echt iets anders dan :”- [i]Natuurlijk zit er intelligentie verscholen in de natuur.[/i]”

    Overigens zit er geen intelligentie verscholen in de natuur. De natuur kent, bijvoorbeeld, elektriciteit, bliksem en zo, maar die is op zich niet intelligent. Elektriciteit is weinig meer dan wat bewegende elektronen [potentiaal verschil] of zoiets. Het is pas intelligent als je van een ‘dom’ verschijnsel als elektriciteit gebruik kunt maken. God deed dat niet, de mens wel. Dus wie is hier nou de slimmere? God of de mens? Waarom zou God dit verschuilen in de natuur?

    Bijdeweg. Ik zeg toch ook dat er in jou intelligentie verscholen zit. Rare uitdrukking.

    En dit : ” [i]Vanzelfsprekend was God nog veel meer dan een superieure wiskundige[/i].” vereist ook wel enige onderbouwing. Waarom ‘vanzelfsprekend’? Alles rond God zou voor jou iets minder vanzelfsprekend moeten zijn. Een beetje kritischer houding zou je goed doen. One hit and run wondertje.

  22. Egbert 20 maart 2018 at 18:44

    @Gilbert Knuyt schreef: “GOD is een wiskundige van een een hele hoge orde en hij heeft geavanceerde wiskunde gebruikt om het universum in elkaar te steken”. Vanzelfsprekend was God nog veel meer dan
    een superieure wiskundige (GK)

    Ik heb al kennis genomen van veel interpretaties omtrent het begrip God, ook met toegeschreven antropomorfische eigenschappen, maar nog nooit dat hij tevens over superieure wiskundige kwaliteiten beschikt. Schiet je nu niet een klein beetje door.

  23. Ronald V. 20 maart 2018 at 22:01

    Ninefornews is één van de allergrootste baggersites die er zijn.

    Mevrouw Mersini echter is veel minder gek dan die baggersite Ninefornews. In tegenstelling tot jou roept ze niet zomaar wat. Ze probeert haar bewering goed te onderbouwen en ging het gesprek aan met … Hawking. Zo hoort dat in plaats van achterlijke beledigingen. Doe beter je huiswerk en heb respect voor goed onderlegde natuurwetenschappers.

    RV

  24. Eelco van Kampen 21 maart 2018 at 09:31

    Ach ja, Ronald V., Mersini is de zoveelste die dit probeert (maar inderdaad serieus en met respect!). Maar er is nogal wat op aan te merken, met een redelijk aantal pijnlijke fouten: https://arstechnica.com/science/2015/03/completely-implausible-a-controversial-paper-exists-but-so-do-black-holes/
    Zie vooral het commentaar van Unruh …

  25. Gilbert Knuyt 21 maart 2018 at 16:58

    +++ Kijk in de natuur verder dan de oppervlakkigheid om intelligentie te vinden +++

    Beste ChrisH en Egbert,

    – Hallo Chris. Je bekijkt die natuurlijke verschijnselen veel te grof (bliksem en zo). Je moet proberen dieper te kijken, en dan kom je tot de wetten van de elektrostatica, van het elektromagnetisme, enz. En tevens kom je tot de kwantummechanische beschrijving van atomen enz. Welnu, als je tot in details die zaken wil beschrijven, bots je onvermijdelijk op zeer intelligente wetten die in de natuur ingebouwd zitten (Maxwell vergelijkingen, Coulomb wet, Schrödinger vergelijking, Dirac vergelijking, …).

    – De uitspraak “God is een wiskundige van een een hele hoge orde en hij heeft geavanceerde wiskunde gebruikt om het universum in elkaar te steken” komt niet van mij, maar van de beroemde fysicus P. Dirac. Als je denkt dat dat een dwaze mens was, zit je helemaal fout. Hij was zeer intelligent, en heeft een zeer grote bijdrage tot de kwantummechanica geleverd. (Zie verder over deze uitspraak.)

    – In de ganse schepping zit dus intelligentie verscholen, zowel in de natuur zelf (via ingebouwde wetten), als in mensen. God zit er achter. God zit niet alleen verscholen in de natuur. Ook in de Bijbel vinden we God terug, en tenslotte in Christus zelf en in de Kerk. Zelfs via je eigen geweten kun je op een of andere manier tot het bestaan van God komen.

    – Waarom kan je zeggen : Vanzelfsprekend was God nog veel meer dan een superieure wiskundige ? Wel, om maar iets te zeggen … Zelfs de beste wiskundige kan niets materieel creëren uit het niets. God kan dat wel. Enzovoorts.

    – Hallo Egbert : Je vind dat ik “een beetje doorschiet” met de uitspraak dat God een superieure wiskundige was. Wel, die uitspraak komt van Driac, en niet van ondergetekende. Maar de uitspraak laat wel zien dat Dirac vond dat er in de natuur (als je diep genoeg graaft) zeer grote intelligentie te vinden is.

    Met vriendelijke groeten, Gilbert K.

  26. Joost Duquesnoy 26 maart 2018 at 12:27

    [quote]Welnu, als je tot in details die zaken wil beschrijven, bots je onvermijdelijk op zeer intelligente wetten die in de natuur ingebouwd zitten [/quote]
    Wat is er intelligent aan bijvoorbeeld de zwaartekracht wet F = G((M1*M2)/r^2) of analoog de wet van Coulomb F = k((Q1*Q2)/r^2) ? Die wetten, en alle andere natuurkundige wetten, geven niet meer dan relaties en verhoudingen tussen verschillende zaken waarmee je kunt voorspellen wat er gaat gebeuren. Hoe fundamenteler de wet hoe eenvoudiger hij er uitziet. De intelligentie zit hem niet in de wet of de natuur, de intelligentie zit hem in het ontdekken van de wetmatigheid en er gebruik van gaan maken.

    Er is een eenvoudig spel ([url=https://nl.wikipedia.org/wiki/Game_of_Life][/url]) waarmee op basis van een uitermate eenvoudig algoritme de meest vreemde constructies gemaakt kunnen worden. De intelligentie zit hem niet in de wetten maar in het bedenken van de constructie die tot die verbazingwekkende resulaten leidt (zie [url=http://www.conwaylife.com/wiki/Main_Page][/url] voor een eindeloze reeks voorbeelden.

  27. Anoniem 26 maart 2018 at 12:29

    [quote=Joost Duquesnoy][quote]Welnu, als je tot in details die zaken wil beschrijven, bots je onvermijdelijk op zeer intelligente wetten die in de natuur ingebouwd zitten [/quote]
    Wat is er intelligent aan bijvoorbeeld de zwaartekracht wet F = G((M1*M2)/r^2) of analoog de wet van Coulomb F = k((Q1*Q2)/r^2) ? Die wetten, en alle andere natuurkundige wetten, geven niet meer dan relaties en verhoudingen tussen verschillende zaken waarmee je kunt voorspellen wat er gaat gebeuren. Hoe fundamenteler de wet hoe eenvoudiger hij er uitziet. De intelligentie zit hem niet in de wet of de natuur, de intelligentie zit hem in het ontdekken van de wetmatigheid en er gebruik van gaan maken.

    Er is een eenvoudig spel ([url=https://nl.wikipedia.org/wiki/Game_of_Life]Game of Life[/url]) waarmee op basis van een uitermate eenvoudig algoritme de meest vreemde constructies gemaakt kunnen worden. De intelligentie zit hem niet in de wetten maar in het bedenken van de constructie die tot die verbazingwekkende resulaten leidt (zie [url=http://www.conwaylife.com/wiki/Main_Page]Conway Life Wiki[/url] voor een eindeloze reeks voorbeelden. [/quote]

    URL’s waren fout

  28. Gilbert Knuyt 27 maart 2018 at 15:21

    +++ In de natuurwetten vind je Gods intelligentie, … terug +++

    Hallo Joost Duquesnoy (26-03-2018 12:27)
    – Er zit natuurlijk intelligentie verborgen in natuurwetten, anders zou men die niet kunnen ontdekken, maar die wetten getuigen van de intelligentie van degene die die wetten in de natuur ingeschapen heeft. Die wetten stellen geen chaos voor. Stel dat je bezig bent met metingen om die wetten te ontdekken, dan zul je verwonderd zijn over hetgeen je ontdekt. Verwonderd om het slimme dat er in verborgen zit.
    – De beroemde fysicus Paul Dirac was ook verwonderd over de wetten in de natuur verscholen. Hij vergeleek God zelfs met een “superieur wiskundige” (citaat hierboven ergens). En Dirac zelf was echt wel een intelligente mens. Als je natuurlijk van geen God wil weten, dan wil je ook Gods intelligentie nergens terugvinden, dat spreekt vanzelf.
    – Stel dat je in een nieuwe auto rijdt die je nog niet goed kent. Dan zul je af en toe verwonderd zijn over gadgets en mogelijkheden die de auto biedt, en gaandeweg kun je die ontdekken. Door je intelligentie zal je die mogelijkheden ontdekken. Maar wat in de auto aan mogelijkheden ingebouwd zit werd door intelligente mensen ingebouwd, door de intelligente autobouwers met name. Met dit beeld kun je misschien beter begrijpen wat ik vertel.

    Vriendelijke groet, Gilbert K.

  29. levensbeschouwing.net 26 april 2018 at 12:09

    Ach, zelfs Einstein heeft zijn ongelijk toe moeten geven tegenover een priester.
    zie: https://www.youtube.com/watch?v=IyC9f-Pzn6g
    Zijn ontkenning van de “Big Bang” met het inbouwen van de kosmologische constante is de geschiedenis in gegaan als zijn grootste blunder.

  30. Eelco van Kampen 26 april 2018 at 12:23

    Maar ach, die kosmologische constante is uiteindelijk toch geen blunder gebleken (Nobelprijs 2011).

    https://www.space.com/9593-einstein-biggest-blunder-turns.html

  31. Ronald V. 26 april 2018 at 12:39

    Maar die priester was vooral een wetenschapper en waarschuwde de paus om niet met de Big Bang aan de haal te gaan. Hetgeen de paus toch deed. Ook gelovigen kunnen goede wetenschappers zijn en aldus huiveren voor de vermenging van geloof en wetenschap. Geloof is één ding, wetenschap is een ander ding. 

  32. Ronald V. 26 april 2018 at 12:48

    God is zo intelligent, Gilbert, dat hij zichzelf uit het absolute niets creëerde. En als je zegt dat dit onmogelijk is, wel, ik ken iemand die waterdicht heeft bewezen dat het onmogelijke, het contradictoire, niet alleen mogelijk is maar zelfs noodzakelijk. Onmogelijk waar is noodzakelijk waar. 

    RV 

  33. levensbeschouwing.net 26 april 2018 at 13:34

    Eens. Echter velen zien het als een argument voor een begin van alles. De vraag is: “wie heeft dat begin gemaakt?” Deze website is opgezet omdat in Nederland velen het idee hebben dat de wetenschap het bestaan van God zou hebben wegverklaard. Dat is natuurlijk onzin. Wetenschap maakt het eerder aannemelijk dat er meer is dan we kunnen zien. Veel ruimte voor een geloof in God.

  34. levensbeschouwing.net 26 april 2018 at 13:59

    Einstein was een genie, ook in zijn blunder. Einstein geloofde in een statisch universum. Hij heeft zijn ongelijk toe moeten geven. Je link gaat over het model waarin de de gravitatie constant blijft en niet afzwakt. In die zin is er een kosmologische constante. Zie ook (Nobelprijs 2011):
    https://www.nemokennislink.nl/publicaties/supernova-onderzoek-beloond-met-nobelprijs/
    En wat die donkere energie is? Geen mens die het weet. Misschien wel een element van de goddelijke energie. Wie weet. In ieder geval kent de wetenschap maar zo weinig van het universum…
    https://www.youtube.com/watch?v=jjU-qwwujxk

  35. Eelco van Kampen 26 april 2018 at 14:09

    Waarom zou er een begin moeten zijn (zelfs met een big bang van ons stukje heelal)? Dat zegt de kosmologie in ieder geval niet – de big bang theorie zegt niets over een begin van alles, alleen maar over een begin van ons stukje heelal. 

    Indien wel een begin, waarom zou iemand i.p.v. iets dat gedaan hebben? (je schrijft ‘wie heeft dat begin gemaakt?’ i.p.v. ‘wat heeft dat begin gemaakt?’ of ‘wat heeft dat begin veroorzaakt?”). Je vraagstelling is nogal suggestief, en dus niet ‘de’ vraag.

    Waarom een god invullen als er ‘meer is dan we kunnen zien’? Je kunt van alles en nog wat voor dat ‘meer’ invullen – er is geen enkele aanwijzing dat dat een god zou moeten zijn. Veel ruimte voor van alles en nog wat, maar dan wel van alles en nog wat waar een aanwijzing voor is, lijkt mij, anders is het zinloos gefantaseer. Wat wel leuk zou kunnen zijn, maar toch.

  36. Eelco van Kampen 26 april 2018 at 14:27

    Einstein ‘geloofde’ niet in een statisch heelal: dat doen wetenschappers niet. Een statisch heelal was trouwens het gangbare model in de tijd dat hij met z’n algemene relativiteitstheorie kwam.

    “Je link gaat over het model waarin de de gravitatie constant blijft en niet afzwakt.”

    Hoe kom je daar bij? Gravitatie blijft hetzelfde doen, met of zonder cosmologische constante.

    Die Nobelprijs 2011 kwam ik zelf al mee, trouwens – waarom verwijs je me daar nog eens naar?

    PS: Richard Ellis, in je youtube filmpje hierboven, is een goede collega en loopt deze week bij ons rond … ik zit goed in deze materie, beroepsmatig. Ik vermeld dat maar voor de eerlijkheid.

  37. Ronald Verhoef 26 april 2018 at 14:27

    Aan levensbeschouwing

    Eén van de kwesties die op dit forum spelen, is: is God natuurlijk of bovennatuurlijk? Valt God op zijn natuurlijke staart te trappen of heeft God geen natuurlijke staart? Als God geen natuurverschijnsel is maar bovennatuurlijk is, dan vind je geen sporen van hem in de natuur. En dan is elk soort creationisme, van biologisch creationisme via kosmologisch creationisme tot bewustzijnscreationisme. lariekoek.  De natuur is natuur en geen bovennatuur. En geloven is geloven, geloven zonder bewijs maar oprecht vanuit je hart. 

    RV 

  38. Eelco van Kampen 26 april 2018 at 14:34

    PS: het was dus géén blunder, zoals we nu weten

  39. levensbeschouwing.net 26 april 2018 at 14:44

    Wat er voor het begin van ons heelal is? We weten het niet. Wie of wat heeft het heelal gemaakt of veroorzaakt? Niemand die het weet. Maar als we het doen met de ons bekende informatie, dan was er een “in den beginne”. Vandaag weten we niet wat de wetenschappers over 10 jaar bedenken of meten.
    We zijn het eens: je kunt alle kanten op met hoe je “meer” kunt invullen. De wetenschap weet het niet en wetenschappelijk gefantaseer is leuk, maar je komt er niet uit met wetenschap alleen.
    Echter: dat er meer is, is aannemelijk. Als je vervolgens schrijft dat er geen aanwijzing is dat God bestaat, dan is het de vraag welk beeld van God je hebt. Ik mag hopen dat je het niet hebt over een man met een baard en een toverstokje.

  40. Ronald Verhoef 26 april 2018 at 14:46

    Aan levensbeschouwing

    Goddelijke energie? Klinkt zeer spiriwiri, dat wel. Maar ik ben allergisch voor het populistische spiritualisme. Energie is een nauwkeurig gedefinieerd natuurkundig begrip en is een natuurlijk verschijnsel. Het lijkt mij nogal blasfemisch om de bovennatuurlijke God te verlagen tot natuurlijke energie en hem te vangen in natuurkundige formules zoals E = mc**2. God is massa maal het kwadraat van de lichtsnelheid. Theologen kunnen zich omscholen tot fysici. Misschien dat je iets kritischer behoort te zijn op je levensbeschouwing en op allerlei andere levensbeschouwingen. 

  41. Egbert 26 april 2018 at 15:52

    Inderdaad, er is meer en we weten het niet en een eventueel bestaan van God (wat voor stukje beeldvorming je daar ook van mag hebben), valt daarom ook niet uit te sluiten en als de eenvoudige gelovigen God zien als een man met een lange witte baard op een wolk lijkt me daar zelfs helemaal niets mis mee. 
    Als het maar uit het hart komt.   

  42. Eelco van Kampen 27 april 2018 at 09:13

    “Wie of wat heeft het heelal gemaakt of veroorzaakt? Niemand die het weet. Maar als we het doen met de ons bekende informatie, dan was er een “in den beginne”.”

    We weten helemaal niet of het heelal gemaakt of veroorzaakt is, alleen ons stukje heelal. Het is geheel onbekend of er een begin van het heelal was, daar doet de big bang theorie geen uitspraak over (kan nog niet). Dus je uitspraak hier is onjuist. Periodieke heelalmodellen behoren zeker nog tot de mogelijkheden, en zijn recent weer nieuw leven ingeblazen door mensen als Penrose en anderen. Die hebben geen begin en einde.

    “dan is het de vraag welk beeld van God je hebt.”

    Welke god? Er zijn er zovele voorgesteld. Ik heb er geen enkel beeld bij omdat er geen aanwijzingen zijn dat een god nodig is of ergens in past. Als jij een god wil poneren, probeer daar dan een beeld voor anderen bij te geven zodat ze er iets mee aankunnen.

Comments are closed.