Home » Nieuws » Rol van religie in conflicten: meer studie nodig

Rol van religie in conflicten: meer studie nodig

By |Categorieën: Nieuws|Gepubliceerd Op: 18 mei 2012|2.8 min read|
Nieuws

Religie kan conflicten laten escaleren, maar stimuleert ook samenwerking. De stelling dat religie alleen maar slecht is, klopt dan ook niet.

 

In een speciaal themadeel van het wetenschappelijke tijdschrift Science met als titel ‘Human Conflict’ gaan twee Amerikaanse onderzoekers in op de relatie tussen religie en (gewelddadige) conflicten. Het artikel begint met een lange inleiding over de evolutie van religie.Duidelijk is dat religie de eenheid in groepen kan bevorderen, maar tussen groepen juist conflicten kan veroorzaken. Hoe religie langs evolutionaire weg kan zijn ontstaan is nog niet duidelijk.

Een suggestie is dat het puur een bijproduct is van ontwikkelende cognitieve vermogens. Het is dus geen aanpassing. Het idee van bovennatuurlijke wezens kan zijn ontstaan doordat mensen geneigd zijn snel gezichten te herkennen in schaduwen, of stemmen in de wind. De verklaring is dat dit via een ‘better safe than sorry’ mechanisme gebeurde: je kunt beter een paar keer te veel wegrennen voor een vermeende bedreiging dan een keer blijven staan terwijl er echt een tijger aankomt.

De zogenoemde ‘Nieuwe Atheïsten’ onder leiding van Richard Dawkins gaan er vanuit dat religie inderdaad een toevallig bijproduct van evolutie is, zonder enig nut en door kleptocraten gebruikt om mensen onder de duim te houden en te kunnen misbruiken.

Maar religie kan zich ook via culturele evolutie hebben ontwikkeld, en dat achten de auteurs waarschijnlijker. Hoe complexer een samenleving, hoe complexer de religieuze riten en systemen, toont de archeologie aan. Die systemen zorgen voor eenheid in de complexe samenleving en zijn daarmee dus adaptief.

De auteurs zijn kort over de mythe dat religie de belangrijkste oorzaak van oorlogen en conflicten is, een stokpaardje van de Nieuwe Atheïsten. Slechts een klein deel van de historische oorlogen hebben een religieuze aanleiding. En de meest bloedige conflicten hadden weinig tot niets met religie te maken.

Daar staat tegenover dat het samenbindend karakter van religie gunstig is geweest voor de ontwikkeling van beschavingen en landen. Zij citeren de 14e eeuwse Islamitische auteur Ibn Khaldûn, die opmerkte dat van de Noord-Afrikaanse moslim-dynastiën die een gelijke militaire macht hadden, de meest religieuze gemeenschappen langer bestonden.

Verder merken de auteurs op dat niet-religieuze kwesties onder bepaalde omstandigheden binnen de religieuze context gehaald kunnen worden. Daarmee valt de mogelijkheid weg om over deze kwesties te onderhandelen. Recente voorbeelden zijn het Iraanse atoomprogramma en de terugkeer van Palestijnse vluchtelingen naar bezette gebieden. Betrokkenen die deze kwesties in religieus licht zien, zijn mordicus tegen compromissen.

Maar, schrijven de auteurs, zelfs in deze situatie zijn er mogelijkheden. Door goed gekozen symbolische gebaren, zoals oprechte verontschuldigingen voor aangedaan onrecht, ontstaat er een “verrassende flexibiliteit”, zelfs onder militanten groeperingen. Het is dus een kwestie van de juiste woorden vinden.

Religion and sacred values inspire achievements of great virtue and vice”, melden de auteurs. En in een tijd dat religie een belangrijke rol speelt in grote delen van de wereld, is het daarom nodig om goed te begrijpen hoe religieuze overtuigingen gevormd worden. Zij stellen voor om neuro-imaging onderzoek te doen om te bepalen of religieuze overtuigingen verschillen van seculiere overtuigingen. En er zou onderzoek moeten komen naar de manier waarop kinderen religieuze overtuigingen verwerven.

Naar aanleiding van: Scott Atran and Jeremy Ginges: Religious and Sacred Imperatives in Human Conflict. Science vol 336, p 855-857, 18 mei 2012

Zie ook dit persbericht naar aanleiding van de Science publicatie

Home » Nieuws » Rol van religie in conflicten: meer studie nodig

Rol van religie in conflicten: meer studie nodig

By Gepubliceerd Op: 18 mei 20122.8 min read
Nieuws

Religie kan conflicten laten escaleren, maar stimuleert ook samenwerking. De stelling dat religie alleen maar slecht is, klopt dan ook niet.

 

In een speciaal themadeel van het wetenschappelijke tijdschrift Science met als titel ‘Human Conflict’ gaan twee Amerikaanse onderzoekers in op de relatie tussen religie en (gewelddadige) conflicten. Het artikel begint met een lange inleiding over de evolutie van religie.Duidelijk is dat religie de eenheid in groepen kan bevorderen, maar tussen groepen juist conflicten kan veroorzaken. Hoe religie langs evolutionaire weg kan zijn ontstaan is nog niet duidelijk.

Een suggestie is dat het puur een bijproduct is van ontwikkelende cognitieve vermogens. Het is dus geen aanpassing. Het idee van bovennatuurlijke wezens kan zijn ontstaan doordat mensen geneigd zijn snel gezichten te herkennen in schaduwen, of stemmen in de wind. De verklaring is dat dit via een ‘better safe than sorry’ mechanisme gebeurde: je kunt beter een paar keer te veel wegrennen voor een vermeende bedreiging dan een keer blijven staan terwijl er echt een tijger aankomt.

De zogenoemde ‘Nieuwe Atheïsten’ onder leiding van Richard Dawkins gaan er vanuit dat religie inderdaad een toevallig bijproduct van evolutie is, zonder enig nut en door kleptocraten gebruikt om mensen onder de duim te houden en te kunnen misbruiken.

Maar religie kan zich ook via culturele evolutie hebben ontwikkeld, en dat achten de auteurs waarschijnlijker. Hoe complexer een samenleving, hoe complexer de religieuze riten en systemen, toont de archeologie aan. Die systemen zorgen voor eenheid in de complexe samenleving en zijn daarmee dus adaptief.

De auteurs zijn kort over de mythe dat religie de belangrijkste oorzaak van oorlogen en conflicten is, een stokpaardje van de Nieuwe Atheïsten. Slechts een klein deel van de historische oorlogen hebben een religieuze aanleiding. En de meest bloedige conflicten hadden weinig tot niets met religie te maken.

Daar staat tegenover dat het samenbindend karakter van religie gunstig is geweest voor de ontwikkeling van beschavingen en landen. Zij citeren de 14e eeuwse Islamitische auteur Ibn Khaldûn, die opmerkte dat van de Noord-Afrikaanse moslim-dynastiën die een gelijke militaire macht hadden, de meest religieuze gemeenschappen langer bestonden.

Verder merken de auteurs op dat niet-religieuze kwesties onder bepaalde omstandigheden binnen de religieuze context gehaald kunnen worden. Daarmee valt de mogelijkheid weg om over deze kwesties te onderhandelen. Recente voorbeelden zijn het Iraanse atoomprogramma en de terugkeer van Palestijnse vluchtelingen naar bezette gebieden. Betrokkenen die deze kwesties in religieus licht zien, zijn mordicus tegen compromissen.

Maar, schrijven de auteurs, zelfs in deze situatie zijn er mogelijkheden. Door goed gekozen symbolische gebaren, zoals oprechte verontschuldigingen voor aangedaan onrecht, ontstaat er een “verrassende flexibiliteit”, zelfs onder militanten groeperingen. Het is dus een kwestie van de juiste woorden vinden.

Religion and sacred values inspire achievements of great virtue and vice”, melden de auteurs. En in een tijd dat religie een belangrijke rol speelt in grote delen van de wereld, is het daarom nodig om goed te begrijpen hoe religieuze overtuigingen gevormd worden. Zij stellen voor om neuro-imaging onderzoek te doen om te bepalen of religieuze overtuigingen verschillen van seculiere overtuigingen. En er zou onderzoek moeten komen naar de manier waarop kinderen religieuze overtuigingen verwerven.

Naar aanleiding van: Scott Atran and Jeremy Ginges: Religious and Sacred Imperatives in Human Conflict. Science vol 336, p 855-857, 18 mei 2012

Zie ook dit persbericht naar aanleiding van de Science publicatie