Home » Dossier » Filosofie » Kunnen wij alles begrijpen – en hoe dan?

Kunnen wij alles begrijpen – en hoe dan?

By |Categorieën: Filosofie, Nieuws|Gepubliceerd Op: 14 september 2012|3.3 min read|
Nieuws

De wetenschap is een fantastische manier om de wereld om ons heen te beschrijven en te begrijpen. Maar is het de enige manier? En is kan de wetenschappelijke beschrijving volledig zijn?

 

Nature over de grenzen van de wetenschap

Enkele weken geleden publiceerde Daniel Sarewitz, columnist van het tijdschrift Nature, een stuk waarin hij de grenzen van de wetenschap opzocht. Hij vergelijkt de manier waarop hij de ontdekking van het Higgs-boson ervaren heeft met een bezoek aan de Angkor-tempels in Cambodja.

Niet-natuurkundigen kunnen Higgs alleen begrijpen dankzij metaforen en verder moeten ze voor het bewijs afgaan op wat de specialisten zeggen. “For those who cannot follow the mathematics, belief in the Higgs is an act of faith, not of rationality”, zegt hij hierover. Vervolgens stelt hij dat het Higgs boson dan wel ontzettend belangrijk is, maar geen praktische betekenis heeft voor verreweg de meeste mensen op deze aarde.

Sarewitz stelt dat alleen rationele verklaringen daarom niet voldoen om de wereld rondom ons te begrijpen. Metaforen blijven nodig. En: “whereas the Higgs discovery gives me no access to insight about the mystery of existence, a walk through the magnificent temples of Angkor offers a glimpse of the unknowable and the inexplicable beyond the world of our experience.”

 

Logisch positivisme

Op deze column kwam nogal wat kritiek, wat de online editor van Nature, Ananyo Bhattacharya, ertoe bracht op de kwestie in te gaan. Boven zijn stuk staat ‘The Limits of Science – and Scientists’. Hij zegt het niet compleet eens te zijn met de column van Sarewitz, maar laat zien dat een deel van de kritiek op zijn stuk teruggrijpt op het logisch positivisme van de Wiener Kreis. En het logisch positivisme is zelfs door de bedenkers ervan opgegeven als onhoudbaar. Tijdens een bezoek aan de Wiener Kreis vond Ludwig Wittgenstein het besprokene zo wereldvreemd en onjuist dat hij zich demonstratief naar de muur draaide en hardop poëzie ging lezen.

Bhattacharya wijst erop dat de realiteit van het bestaan niet per se het best via de wetenschappelijke methode is te beschrijven. Zou een analyse met functionele MRI van de hersenactiviteit van iemand die een speelfilm bekijkt ‘de beste en enige’ manier zijn om te begrijpen wat er in zijn hoofd omging? Nee, zegt Bhattacharya. Dat is scientisme, een houding die teruggrijpt op het logisch positivisme. Als besluit schrijft hij: “By recycling the discredited notions of a dead philosophy, those that rashly criticised Sarewitz have demonstrated that they would benefit from a good, hard reading of poetry.”

 

Martin Rees over de theorie van alles

Behalve deze discussie over een Nature-column verscheen er afgelopen week ook een stuk  van de Britse ‘Astronomer Royal’ Martin Rees in de krant The Telegraph. Hij gaat in op de vraag of wetenschap alles kan beschrijven, naar aanleiding van een nieuwe serie op Discovery Channel, ‘Stephen Hawking’s Grand Design’

Rees stelt dat zelfs een theorie van alles niet alles zal verklaren – in ieder geval niet in de praktijk. Zo’n theorie zou misschien van alles over de oorsprong van ons universum verklaren, maar is nauwelijks relevant voor het leven van alledag. De oorzaak van ziekten, het functioneren van een vlieg, dat alles blijft een mysterie. Zelfs voor religies maakt het niets uit, behalve voor jonge aarde creationisten. “Nothing in modern physics – and here I disagree with Hawking and Mlodinow – need give Rowan Williams (for instance) any intellectual discomfort”, aldus Rees.

Bovendien, betoogt hij, kan het best zo zijn dat onze hersenen sommige dingen simpelweg niet kunnen bevatten of verklaren: “We should be open to the possibility that we might, far down the line, encounter limits – hit the buffers – because our brains don’t have enough conceptual grasp.” Wellicht, zo schrijft Rees, zal nog eens een paar miljard jaar evolutie resulteren in wezens of machines die nog meer van het universum begrijpen dan wij. Dat er dingen zijn die mensen niet kunnen begrijpen, zo besluit hij, betekent niet dat ze nooit begrepen zullen worden.

Home » Dossier » Filosofie » Kunnen wij alles begrijpen – en hoe dan?

Kunnen wij alles begrijpen – en hoe dan?

By Gepubliceerd Op: 14 september 20123.3 min read
Nieuws

De wetenschap is een fantastische manier om de wereld om ons heen te beschrijven en te begrijpen. Maar is het de enige manier? En is kan de wetenschappelijke beschrijving volledig zijn?

 

Nature over de grenzen van de wetenschap

Enkele weken geleden publiceerde Daniel Sarewitz, columnist van het tijdschrift Nature, een stuk waarin hij de grenzen van de wetenschap opzocht. Hij vergelijkt de manier waarop hij de ontdekking van het Higgs-boson ervaren heeft met een bezoek aan de Angkor-tempels in Cambodja.

Niet-natuurkundigen kunnen Higgs alleen begrijpen dankzij metaforen en verder moeten ze voor het bewijs afgaan op wat de specialisten zeggen. “For those who cannot follow the mathematics, belief in the Higgs is an act of faith, not of rationality”, zegt hij hierover. Vervolgens stelt hij dat het Higgs boson dan wel ontzettend belangrijk is, maar geen praktische betekenis heeft voor verreweg de meeste mensen op deze aarde.

Sarewitz stelt dat alleen rationele verklaringen daarom niet voldoen om de wereld rondom ons te begrijpen. Metaforen blijven nodig. En: “whereas the Higgs discovery gives me no access to insight about the mystery of existence, a walk through the magnificent temples of Angkor offers a glimpse of the unknowable and the inexplicable beyond the world of our experience.”

 

Logisch positivisme

Op deze column kwam nogal wat kritiek, wat de online editor van Nature, Ananyo Bhattacharya, ertoe bracht op de kwestie in te gaan. Boven zijn stuk staat ‘The Limits of Science – and Scientists’. Hij zegt het niet compleet eens te zijn met de column van Sarewitz, maar laat zien dat een deel van de kritiek op zijn stuk teruggrijpt op het logisch positivisme van de Wiener Kreis. En het logisch positivisme is zelfs door de bedenkers ervan opgegeven als onhoudbaar. Tijdens een bezoek aan de Wiener Kreis vond Ludwig Wittgenstein het besprokene zo wereldvreemd en onjuist dat hij zich demonstratief naar de muur draaide en hardop poëzie ging lezen.

Bhattacharya wijst erop dat de realiteit van het bestaan niet per se het best via de wetenschappelijke methode is te beschrijven. Zou een analyse met functionele MRI van de hersenactiviteit van iemand die een speelfilm bekijkt ‘de beste en enige’ manier zijn om te begrijpen wat er in zijn hoofd omging? Nee, zegt Bhattacharya. Dat is scientisme, een houding die teruggrijpt op het logisch positivisme. Als besluit schrijft hij: “By recycling the discredited notions of a dead philosophy, those that rashly criticised Sarewitz have demonstrated that they would benefit from a good, hard reading of poetry.”

 

Martin Rees over de theorie van alles

Behalve deze discussie over een Nature-column verscheen er afgelopen week ook een stuk  van de Britse ‘Astronomer Royal’ Martin Rees in de krant The Telegraph. Hij gaat in op de vraag of wetenschap alles kan beschrijven, naar aanleiding van een nieuwe serie op Discovery Channel, ‘Stephen Hawking’s Grand Design’

Rees stelt dat zelfs een theorie van alles niet alles zal verklaren – in ieder geval niet in de praktijk. Zo’n theorie zou misschien van alles over de oorsprong van ons universum verklaren, maar is nauwelijks relevant voor het leven van alledag. De oorzaak van ziekten, het functioneren van een vlieg, dat alles blijft een mysterie. Zelfs voor religies maakt het niets uit, behalve voor jonge aarde creationisten. “Nothing in modern physics – and here I disagree with Hawking and Mlodinow – need give Rowan Williams (for instance) any intellectual discomfort”, aldus Rees.

Bovendien, betoogt hij, kan het best zo zijn dat onze hersenen sommige dingen simpelweg niet kunnen bevatten of verklaren: “We should be open to the possibility that we might, far down the line, encounter limits – hit the buffers – because our brains don’t have enough conceptual grasp.” Wellicht, zo schrijft Rees, zal nog eens een paar miljard jaar evolutie resulteren in wezens of machines die nog meer van het universum begrijpen dan wij. Dat er dingen zijn die mensen niet kunnen begrijpen, zo besluit hij, betekent niet dat ze nooit begrepen zullen worden.