Verdwijnt God in Nederland? Mwah dat valt wel mee

Verdwijnt God in Nederland? Mwah dat valt wel mee
15 mrt
2016

Eens in de zoveel tijd verschijnt er weer zo’n alarmerend rapport, dat God voor de zoveelste keer doodverklaart. Zo ook deze week, met het nieuwe ‘God in Nederland’ rapport. Ervan uitgaande dat de onderzoekspopulatie van 2100 mensen representatief is samengesteld etc, etc, kunnen we er niet omheen: kerken hebben een probleem.

Gisteravond zond Kruispunt, dat de opdracht tot het tienjaarlijkse onderzoek gaf, de bijbehorende documentaire uit. Spoiler alert: je kunt beter gewoon zelf naar het onderzoek kijken, want zo belangwekkend is die uitzending niet. Een deel van de cijfers is te koop, het andere deel kunnen wij met z’n allen vrolijk gratis analyseren. Ik vond drie redenen waarom het wel meevalt.

 

1. ‘God in Nederland’ is wel erg strak met de definities

We kijken eerst even naar een belangrijke kernvraag: het godsgeloof van de ondervraagden. ‘God in Nederland’ koos voor vier categorieën, die als volgt verdeeld zijn.

tabel 31

Dit is de toelichting die we erbij krijgen:

  • ‘theïsten’ geloven in een God die zich met ieder mens persoonlijk bezighoudt;
  • ‘ietsisten’ geloven dat er iets is als een hogere macht die het leven beheerst;
  • ‘agnosten’ weten niet of er een God of hogere macht bestaat
  • ‘atheïsten’ geloven niet in een God of hogere macht.

Nu noem ik mijzelf een (nota bene prekend en schrijvend) christen, maar vraag mij op de man af of ik geloof in een God die zich met ieder mens persoonlijk bezighoudt en ik begin achter mijn oren te krabben. Zelfs bij ‘ietsisme’ is er die vreemde en niet-ingevulde term ‘beheerst’, een beetje God als godfather die de marionettentouwtjes machtsbelust in z’n handen houdt… Ik weet het niet, ik weet het niet…

Zelfs ik zou voor ‘agnost’ kiezen in dit schema. Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit de grootste groep is onder de ondervraagden. Wie verder in de tijd terugkijkt, ziet dat de groep ‘agnost’ plus ‘ietsist’ altijd al een meerderheid was. De zwevende middengroep werd niet kleiner – wat kleiner werd, was de groep gelovige zekerweters.

 

2. Er valt spiritueel nog heel wat te winnen

Ietsisten plus agnosten vormen 62%. Een meerderheid sluit God dus niet uit, maar kan haar niet helemaal met zekerheid invullen. Slecht nieuws? Nee. Uitdaging voor God? Ja. Bekijk ook tabel 6.1:

 

tabel 62

 

In een land waar God dood is, krijg je niet zulke hoge percentages. Religie wordt simpelweg niet meer zo ingekaderd in vaste structuren, praktijken en systemen. Maar het zoeken naar de verbindende (hogere of diepere) kern van het leven is nog springlevend. Duik erop, theologen.


3. Er blijft een kleine, harde kern over

Het is al te zien in de bescheiden groei van de ‘kleine protestantse kerken’: de volkskerken lopen leeg, maar een harde kern bijt zich vast in wat orthodoxere clubs. Die blijven bestaan, als hardnekkige minderheid. Ik schreef het al –> de secularisatie stopt tot het kerklidmaatschap totaal nog een kleine twintig procent is. Daarna blijft het stabiel laag. Maar dat ligt niet alleen aan de kerken. Het is een maatschappelijke beweging. De betrokkenheid bij zaken als yoga en de democratie, zijdelings getest in het rapport, is ook behoorlijk laag.

‘Wie de ontkerkelijking onderzoekt, onderzoekt één vallende steen van een instortend gebouw’, zei VU-hoogleraar missiologie Stefan Paas tegen me. Want zo werkt het tegenwoordig: we binden ons niet meer aan verenigingen – onze algehele betrokkenheid bij de maatschappij wordt steeds ongrijpbaarder. Dit maakt onze gelovigheid steeds moeilijker meetbaar: we drukken die niet meer uit in de vorm van lidmaatschap of commitment aan één club, maar verinnerlijken en individualiseren het.

Weet de kerk daar raad mee? Nee.
Weet God daar raad mee? Ja.
Nu maar bidden om creatieve theologen die de brug tussen God en kerk hier kunnen slaan.

 

Dit artikel verscheen eerder op het blog van Alain Verheij. Eerder schreef hij naar aanleiding van het onderzoek over de opmars van God onder bekende Nederlanders.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Bert, ik volg je niet helemaal je schrijft: 

    [Verantwoordelijke mensen kunnen niet vermijden die verantwoording te voelen en die ook te nemen, of ze nu religieus zijn of niet]

    Eens 

    Maar vervolgens: [Als de onderzoekers iets aangetoond zouden hebben dan is het dat religieus geloof mensen onverantwoordelijk kan maken]

    Natuurlijk kan dat, maar dat geldt zo zoveel zaken, maakt het... 23-01-2019 19:29
  • misschien schreef men 'geloofd' met een 'd' omdat geloven tegenwoordig wel wat iets uit de verleden tijd is geworden  ;-) 23-01-2019 19:13
  • De resultaten van zo'n wetenschappelijk onderzoek kunnen best wel kloppen.
    In iets geloven helpt vast en zeker. Het placebo effect is... 23-01-2019 19:11
  • @ChrisH: Als je de analogie even doortrekt naar de westerns, zie dat in de film The Good, The Bad and the Ugly, The Good er nog het beste... 23-01-2019 18:15
  • Gilbert,

    een atheïst of iemand die niet in god gelooft wijst een god niet af, neen, hij gelooft er gewoonweg niet in. Als men een god... 23-01-2019 18:10
  • Ronald V. zei Naar deze reactie >>>
    Aan de redactie

    In de regel is uw taal goed verzorgd. En zijn de plaatjes geslaagd. 

    Maar. Ik las: Als je geloofd dat ... 

    Sorry maar... 23-01-2019 17:42