Fatsoenlijk is het nieuwe retro

Fatsoenlijk is het nieuwe retro
06 feb
2016

Mijn allereerste bordjes, kopjes en andere primeurs – wat betreft studentenuitzet – kocht ik op de vrijmarkt in Amsterdam. Het was Koninginnedag 1997 en samen met m’n allerbeste schoolvriendin speurde ik naar alles wat (soms letterlijk) riekte naar de jaren zestig en zeventig. Het woord 'retro' moest nog uitgevonden worden.

Men vond onze smaak ronduit oubollig en lichtelijk gestoord en men keek meestal met meewarige blik als we met onze oranjebruin gebloemde aanwinsten door de feestvreugde dromden. Toegegeven, een enkeling wierp ons een blik toe waarin we de glans van herkenning zagen en een herinnering aan goede oude tijden. Na heel wat verhuizingen staat het grootste deel van mijn jaren 60-servies nog steeds in mijn keukenkastjes en het wordt anno 2016 met een verrassend andere blik bekeken. In sommige gevallen proef ik een vleugje jaloezie, want we leven in een tijd waarin het weer mag: retro is hip en huiselijkheid wint terrein.

 

Een retro-tijdgeest

Volgens een recent artikel in de Volkskrant bestaat er in ons land een behoefte naar "een werkelijkheid die een beetje minder bijtend is", waarin "verloren gewaande deugden" zoals fatsoen weer aan terrein winnen. Dit alles past in een retro-tijdgeest, waarin er weer respect is voor bepaalde traditionele waarden en er een behoefte is aan identiteit en solidariteit. Koplopers zijn te vinden in hedendaagse kunst en wetenschap.

Een voorbeeld is het succes van de oudejaarsconference van Herman Finkers, waarin hij het mag hebben over het geloof, zonder spottend of honend te zijn. Denk ook aan de groeiende waardering voor een wetenschapper zoals Beatrice de Graaf, die zonder gêne christen is en gewaardeerd wordt vanwege een zekere authenticiteit en nuchterheid. Ik denk bijvoorbeeld ook aan Cees Dekker.

Op de Nationale Wetenschapsagenda (het overheidsinitiatief waarin het wetenschapsbeleid vormgegeven wordt aan de hand van ingediende vragen uit de samenleving) heeft zelfs God een plek gekregen. Dit betreft de vraag over wat we als mensen kunnen weten over onszelf, God en onze plaats in de kosmos. Er klinkt een verfrissende nederigheid door in deze vraag. In de journalistiek is het Joris Luyendijk die het woord 'Bergrede' in de mond neemt en poogt moraal terug te brengen in het bedrijfsleven.

 

Elkaar afbranden op Twitter

Vooralsnog juich ik deze ontwikkelingen toe. Echter, ik zie ook een ontwikkeling die haaks lijkt te staan op de boodschap van solidariteit en verdraagzaamheid. Bijvoorbeeld het gedrag dat we vertonen als iemand een domme opmerking maakt op Twitter. De Britse schrijver en journalist Jon Ronson schreef er een boek over, genaamd: 'Dit is vernederend: hoe één verkeerde tweet je leven kan verwoesten'. Volgens Ronson springen we met duizenden tegelijk bovenop een onhandige twitteruitspraak om duidelijk te maken dat wij wél weldenkende mensen zijn. Hij waarschuwt voor de macht van sociale media en wijst op de verantwoordelijkheid die daarbij komt kijken. Hij stelt dat wij als weldenkende elite daar erg slecht mee om kunnen gaan, en vergelijkt ons met een kleuter die een pistool in handen heeft.

Het enge eraan vind ik, dat we van geen ophouden weten en met alle plezier en leedvermaak iemands reputatie de grond in boren. Als het moet, bij herhaling. En dat alles in naam van onze weldenkendheid. Deze houding hoort duidelijk niet bij de trendbreuk die ik eerder schetste. Een tikje vergevingsgezindheid en nuance zou meer op zijn plaats zijn.

 

Onverantwoorde berichtgeving

De trend van onverantwoorde berichtgeving is niet alleen op sociale media aan de gang, maar lijkt zich ook te voltrekken bij de grote jongens in medialand. Tekenend is de berichtgeving over het aantal incidenten bij asielzoekerscentra. Er worden cijfers genoemd, zonder enige referentie, waarbij de indruk gewekt wordt dat gemeentes hun handen vol hebben aan de ordehandhaving in azc’s. Na wat doorvragen blijkt dat het geen ongewone cijfers zijn, voor zoveel mensen op een kluitje en een gemiddelde uitgaansavond in de regio meer incidenten telt. [1] Naast het feit dat de categorie 'incident' zo groot is, dat ook het onwel worden van iemand of het verlies van een identiteitskaart erbij horen. Het probleem is dat genuanceerde berichtgeving niet of nauwelijks lijkt te bestaan en dat de kranten bewust of onbewust voor koren op de molen van de polarisatie zorgen.

 

Louterende kneuterigheid

Gelukkig zie ik bakens van hoop. Bij kerken en overige christelijke organisaties is de louterende kneuterigheid nooit weggeweest. EO-Jongerendagen puilen uit, koffieochtenden van lokale kerken worden goed bezocht en de Bond tegen vloeken bestaat nog steeds. En ja, er zijn ook niet-christelijke initiatieven die getuigen van solidariteit, respect en een sfeer van vertrouwen, in plaats van wantrouwen. Lokale ruilwebsites op Facebook floreren, 'wat kut voor je' maakt weer plaats voor 'gecondoleerd' en 'delen' is het nieuwe 'hebben'.

In mijn voorzichtig optimisme kijk ik uit naar de dag waarop Twitter het digitale liedboek vol met 'songs of hope' zal zijn en het in de bijlages van de kranten niet gaat om 'whodunnit', maar de vraag naar het 'waartoe' weer gesteld mag worden. En voor iedereen die niet in die dag gelooft: wees welkom voor een goed gesprek onder het genot van verse filterkoffie, geschonken in oranjebruin gebloemde kopjes, aan een ronde tafel met gehaakte sprei.

 

Noten

[1] Radio 1, 3 februari 2016, 16.00-17.00.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Lieven, we weten nog zo weinig, het is net alsof de werkelijkheid steeds verder ongrijpbaar voor de wetenschap begint te worden, bij elke... 16-09-2019 23:33
  • @ Egbert

    [Ik heb wel wat met het Ietsisme, een vaag religieus concept dat er wel iets zal zijn, maar verder kan er ik niets zinnigs over zeggen. ]
    Moet je dan niet schrijven 'dat er wel iets kan zijn' in plaats van zal zijn?
    Als je 'zal' zegt, dan is het een geloof. Als je... 16-09-2019 21:42
  • @Lieven: dat wist je toch wel, dat heb ik hier als zo vaak verkondigd:)

    Ik heb wel wat met het Ietsisme, een vaag religieus concept dat er... 16-09-2019 18:36
  • [Overigens, als je evolutie betwijfelt weet je het inderdaad beter dan de onderzoekers. Dat is geen ad hominum maar een feit.]
    en dan dient men het alternatief voor evolutie klaar en duidelijk en plausibel uit te leggen zodat die betere stelling aannemelijker wordt.... 16-09-2019 17:56
  • Oké, Egbert, dat is een antwoord, namelijk dat je het niet weet.
    Dat lijkt me eerlijk. Je doet in elk geval niet de invulling met een of... 16-09-2019 17:46
  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Andre,

    [Ben jij  nu wel of niet zeker dat leven spontaan ontstaan is?]
    Leuke vraag!
    Als mijn leven er vanaf zou hangen zou mijn antwoord op die vraag zijn dat leven spontaan onstaan is. Ik ben daar zo... 16-09-2019 17:43