Groot, klein en God

  • Geschreven door  Jeroen de Ridder en Rik Peels
  • Gepubliceerd in Opinie
Groot, klein en God
31 jan
2014

‘Als God de almachtige schepper is en mensen zo belangrijk vindt, waarom is er dan zo onvoorstelbaar veel ‘lege’ ruimte en tijd in ons universum; tijd en ruimte zonder mensen of enige andere vorm van leven erin, waarin leven zelfs ronduit onmogelijk is?’ Als je zoiets hoort zeggen, is de strekking duidelijk: er is geen overtuigend antwoord op deze waaromvraag en dus pleit de kosmos tegen het bestaan van God.

Deze gedachte heeft enorme intuïtieve aantrekkingskracht. Al die nutteloze tijd en al die verspilde ruimte. Als God er was, zou de kosmos er heel anders uitzien. Tjerk Muller beriep zich ook op deze intuïtie in zijn kritische reactie op Taede Smedesartikel in de Volkskrant. De kern daarvan was eigenlijk niet meer dan een retorische vraag: gegeven al die doodse leegte, ligt het bestaan van God dan voor de hand? ‘Het antwoord lijkt me evident,’ aldus Muller. En hij is niet de eerste die met dit punt komt. Filosofen als Freddy Mortier en Herman Philipse en kosmologen als Sean Carroll gingen hem voor.


 

Maar waarom eigenlijk? Dat legt niemand ooit uit. Maar als je vervolgens probeert om expliciet te maken waarom God ‘vanzelfsprekend’ niet zo te werk zou gaan, stuit je op allerlei moeilijkheden.


 

Uit feitelijke beweringen over tijden en afstanden worden conclusies getrokken over de waarde van dingen. Omdat mensen in verhouding zo minuscuul klein zijn en bijna verwaarloosbaar kort bestaan, kunnen ze er niet echt toe doen in het grotere geheel. Dit is een dijk van een drogreden. Sinds mensen als Semmelweis en Pasteur weten we hoe belangrijk micro-organismen zijn, Cees Dekker c.s. laten zien wat voor verschillen de nanoschaal kan maken en zonder de ultrasnelle stroompjes en reacties in onze hersenen zouden we niets kunnen. Uit de omvang of tijdsduur van een verschijnsel volgt simpelweg niets over de waarde ervan.


 

Misschien zit er dan ook iets anders achter. Misschien spreekt het wel vanzelf omdat we direct kunnen begrijpen dat als het God om mensen te doen was, hij wel een ander soort universum had gemaakt. Een aarde op pilaren misschien. Of iets volgens een huiselijk geocentrisch model. En als dat dan niet ging, dan toch tenminste een universum waar mensen al wat langer bestaan of een relatief groter deel van de beschikbare ruimte bevolken.


 

Maar als dit het is, dan sneuvelt het bij de eerste de beste nuchtere reflectie. Want dit is een al te kleinmenselijke manier van denken. Stel dat er een almachtige God is die in staat is om een universum (of zelfs een multiversum) te scheppen. Waarom zouden wij er dan vanuit gaan dat wij met onze beperkte denkkracht kunnen inschatten wat voor overwegingen hem zoal motiveerden bij het scheppen daarvan? Dat hij mensen wil, wil nog niet zeggen dat hij altijd en overal mensen wil. En ook niet dat hij geen andere dingen wil. Wie weet wat God allemaal nog meer in gedachten had bij het scheppen van het universum?


 

De geschetste gedachte gaat er daarnaast vanuit dat de mens van weergaloze waarde is. Alsof mensen het enige of tenminste het belangrijkste doel waren van de hele kosmos voor God. De monotheïstische religies hebben juist vaak benadrukt dat God de kosmos in de eerste plaats schiep voor zichzelf, voor zijn eigen plezier, omdat het goed en mooi was. Dan is het niet zo vreemd dat het een tijd geduurd heeft voordat wij op het toneel verschenen en dat we, zelfs nu we er zijn, maar een klein plekje op dat toneel innemen. Dat is misschien even slikken, maar het levert wel de nodige relativering op.


 

We bespeuren hier een zeker ironie: wie zich wil beroepen op de verwaarloosbaarheid van de mens in het heelal om een argument tegen Gods bestaan te geven, moet vervolgens niet blindelings vertrouwen op onze kleinmenselijke ideeën over Gods bedoelingen. Dan denk je te klein over God en te groot over de mens.


door Jeroen de Ridder en Rik Peels

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Edward: Zo staat het ook in de link vermeld.

    Quote: "Naast de ontologische argumenten voor het bestaan van God, zijn er nog vele andere,... 07-12-2019 00:42
  • Edward Apcar zei Naar deze reactie >>>
    Egbert,

    “je zou hoogstens plausibel proberen te kunnen maken dat God bestaat”.
    Datis precies wat ze doen. Ben ik met je eens.
    Ik heb... 07-12-2019 00:03
  • Ronald V. zei Naar deze reactie >>>
    Overigens, Egbert, 

    je blijft gewaarschuwd. Godverdomme, vuile sociopaat. 

    Jij hebt mij bedreigd, je verspreidt lasters over mij, je jat... 07-12-2019 00:02
  • @Edward, dat wordt later ook in het artikel ontkracht, je zou hoogstens plausibel proberen te kunnen maken dat God bestaat. 06-12-2019 23:08
  • Edward Apcar zei Naar deze reactie >>>
    Egbert,
    Zoals Ronald in zijn post van. 06-12-2019 15:22 al stelt: “Het godsbewijs van de logicus Gödel klopt als je de premisses... 06-12-2019 21:56
  • @Edward: Over het ontologische godsbewijs van de Oostenrijkse logicus Kurt Gödel een moderne variant van Anselmus zijn godsbewijs:... 06-12-2019 17:23