De kosmos verkondigt vooral de afwezigheid van een God

  • Geschreven door  Tjerk Muller
  • Gepubliceerd in Opinie
De kosmos verkondigt vooral de afwezigheid van een God
06 jan
2014

Godsdienstfilosoof Taede Smedes meent dat hoe unieker het leven op aarde is, des te meer haar uitzonderlijkheid een bewijs vormt van God. Volgens theoloog en atheïst Tjerk Muller vormt de kosmos veeleer een bewijs tegen het bestaan van God.

Voor iemand die zegt een hekel aan godsbewijzen te hebben, doet Taede Smedes wel erg z'n best er één nieuw leven in te blazen.

Indien de aarde uniek zou blijken te zijn als planeet met intelligent leven, zo stelt Smedes (Volkskrant, 24/12/13), dan zou ons bestaan een lot uit een loterij vormen met zulke astronomisch kleine kansen op succes, dat het plausibeler is dat een God deze kosmische tombola gefikst heeft, dan dat een-en-ander op toeval berust. De theoloog Smedes zou er goed aan doen wat vaker met natuurkundigen te praten. Die kunnen hem uitleggen dat de quantumfysica en de reactiekinetica aan elkaar hangen van toevalligheden van nog veel geringere waarschijnlijkheid.

En hoe geloofwaardig is een argument dat de plausibiliteit van het bestaan van God eveneens ziet in het tegenovergestelde scenario? Indien het universum zou wemelen van planeten met intelligent leven, zou dat Smedes immers net zo min verbazen: hij kan zich sowieso niet voorstellen dat God louter voor ons mensen zoveel ruimte zou verspillen. Linksom of rechtsom is de staat van de kosmos zo altijd een vingerwijzing naar God.

Anti-godsbewijs

Het kosmologisch argument valt echter gemakkelijk binnenstebuiten te keren en te smeden tot anti-godsbewijs.

Wie de film Gravity van Alfonso Cuarón ondergaat, krijgt enig besef hoe immens, kil en leeg de uitgestrektheid van de ruimte is. Zo rekende een bevriende astronoom me desgevraagd voor dat de aarde minstens negen triljoen keer in ons zonnestelsel past. Aangezien ons zonnestelsel op de aarde na geen leefbare plekken bevat voor levensvormen (tenminste, niet zoals wij die kennen), kunnen we derhalve stellen dat 99,99999999999% daarvan een oceaan aan lege, doodse ruimte is, met hier en daar een gekleurde klomp massa. 

En dan is ons zonnestelsel in verhouding tot de rest van het universum nog vrij druk bezet. Kun je nagaan hoe uitgestorven de rest is. Alleen al in het zogeheten 'zichtbare heelal' hebben we het over minimaal 318 undeciljard (318 met 69 nullen erachter) kubieke kilometer aan dode, onherbergzame verlatenheid. Daar bokst geen vergelijking van Drake tegenop.

Stofje aan de waagschaal

Laten we ons het universum eens voorstellen als een gigantische waagschaal, en ons Melkwegstelsel als een microscopisch stofje aan die waagschaal. Dan zou je ons zonnestelsel kunnen zien als een atoom binnen dat stofje, en de aarde als een elektron die in banen om de zon heen draait als ware het de atoomkern. Welnu: nagenoeg alles aan en binnen die waagschaal is niet alleen dood, maar staat vijandig tegenover het leven. Alleen hier en daar, op een naar verhouding nanoscopisch klein stipje, zoals onze aarde, is er leven mogelijk en floreert dat leven dan ook. Maar dat is geen wenk dat er een goede God is.

Want hoe ziet de biosfeer op die stipjes er uit? Door de inherente schaarste bestaat vrijwel elke levensvorm ten koste van andere levensvormen, hetzij omdat het met die levensvormen concurreert, hetzij omdat het op die levensvormen parasiteert. Dit maakt dat massaal lijden is ingeweven in elke fysiek bestaande biosfeer. Nog afgezien van catastrofes of de weeffouten in ons broze gestel.

Dit is dus de aard van de kosmos: een onvoorstelbaar grote kale, lege, doodse, onherbergzame ruimte, met hier een daar een onbeduidend stipje waar de biosfeer zo in elkaar steekt dat massaal lijden er gegarandeerd is.

Existentiële tweesprong

Wat ligt nu meer voor de hand? Dat achter deze kosmische waagschaal Iets (of Iemand) steekt, dat maakt dat het wat uitmaakt dat wij er zijn, en dat ons leven en sterven, onze momenten van geluk en van verdriet er iets toe doen? Of ligt het meer voor de hand dat de kosmos, zoals we die voor ons hebben, het product is van blinde natuurkrachten: onafzienbare krachten zonder bewustzijn, doel of intentie, die totaal onverschillig staan ten opzichte van de gevolgen die zij teweeg brengen, en derhalve van het leven dat zij scheppen en verwoesten? Het antwoord lijkt me evident.

Op kosmische schaal zijn wij niet belangwekkender dan een willekeurige bacteriekolonie die zich op enig moment in de geschiedenis ergens ophoudt in de holte van iemands gebit. En net zo achteloos als wij zo'n kolonie uitroeien met een chemische holocaust aan fluoride, poetsen de natuurkrachten die doof en blind de kosmos bestieren ons weg van onze uithoek in het heelal.

Voor veel mensen is dit een onverdraaglijke gedachte. Want het kan toch niet zo zijn dat het allemaal zinloos is, dat ons leven in het grotere schema der dingen betekenisloos is? Er moet toch iets zijn, iets of iemand daarbuiten dat maakt dat er het allemaal iets toe doet? De wedervraag luidt natuurlijk: waarom zou dat zo moeten zijn? Omdat wij dat zo graag willen? Waarheid laat zich echter niet bepalen door ons verlanglijstje. Het universum is ons niets verplicht, al helemaal niet de leniging van onze existentiële noden.

Zo vormen kosmos en natuur dus juist een anti-godsbewijs. Je moet het alleen wel onder ogen durven zien.


Lees ook de reactie van Taede Smedes.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Lieven: [Zeggen dat ik iets niet kan weerleggen' is toch geen metafysische aanname hé]

    Bij je bewering dat je het ook niet kunt uitsluiten laat je het in feite in het midden, nietwaar.
    Het is vlees noch vis. 21-10-2019 00:24
  • Hoi Egbert,

    je reactie is een beetje beknopt en voor mij wat onduidelijk. Ik weet niet wat je precies wil zeggen, en wat je wijzer heeft... 20-10-2019 23:30
  • @Lieven: [Ik kan natuurlijk niet uitsluiten of bewijzen dat er daarbij ook niet nog een metafysische entiteit zou kunnen meespelen, maar ik stel die in elk geval niet en doe die aanname niet.]

    Je doet de aanname pertinent Niet, maar bent ook dan weer van mening dat je het tegendeel niet kunt uitsluiten of bewijzen.... 20-10-2019 23:04
  • Hoi Egbert,

    [Lieven, jij gelooft in blind toeval, dat is jouw metafysische aanname, correct? ]

    Dat dingen toevallig gebeuren is iets wat ik meen empirisch te mogen besluiten, wat ik vaststel vanuit de waarneming van hoe... 20-10-2019 20:57
  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Bendedict Broere,

    [Ik vind het bestaan van een atoom, bijvoorbeeld een lood-atoom, al zeer onwaarschijnlijk.]
    Waarom? Het bestaat dus de kans dat het bestaat is 100%.
    Om over een kans te kunnen spreken is er een kansverdeling... 20-10-2019 18:51
  • @Lieven: [Men kan er ook voor kiezen om geen metafysische aannames te doen. Dan riskeert men alvast niet van dingen te verkondigen die niet zeker zijn of mogelijk zelfs helemaal niet waar zijn.]

    Lieven, jij gelooft in blind toeval, dat is jouw metafysische aanname, correct? 20-10-2019 18:32