Wat nut ons de Groene Catechismus?

Wat nut ons de Groene Catechismus?
27 mrt
2013

Volgens Wilfred van de Poll en Lodewijk Dros, twee redacteuren van het dagblad Trouw, is duurzaamheid geen modegril, maar eerder een religie. Op alle grote vragen van het leven kan vanuit dit groene evangelie een antwoord worden gegeven. Om dit te staven publiceerden ze in die krant een artikel waarin 13 grote vragen gesteld en beantwoord werden. Het verhaal werd de “Groene Catechismus” genoemd en trok als zodanig behoorlijk wat aandacht.

 

De antwoorden op vragen als “wat is het ultieme doel in je leven?” en “waar gaat het heen met de Aarde?” bestaan uit knip- en plakwerk. Vertrouwde termen als ‘eeuwig leven’, ‘het gebed’ en de ‘paapse mis’ moet u in deze catechismus niet zoeken. De teneur is hoopvol en inclusief, het gaat om de aarde en al haar bewoners met als sleutelterm ‘verbinding’. Het zijn losse citaten van ‘charismatische groene visionairs’, die met vakmanschap aan elkaar zijn geschreven door beide redacteuren. Ze hebben daarbij wel met een spirituele blik gesprokkeld, maar per saldo hun bronnen geen onrecht aangedaan. Voor veel groene goeroes blijkt te gelden: ‘duurzaamheid is voor ons de religie van de 21ste eeuw’.

 

Van de Poll en Drost vergeten vervolgens de selectiviteit van hun steekproef en concluderen uit hun materiaal: ‘duurzaamheid is een religie’. Dit is een onterechte en ook gevaarlijke vereenzelviging omdat daarmee alle duurzaamheids kwesties worden weggezet als rituelen en geloofsartikelen uit de groene kerk, die desgewenst genegeerd kunnen worden als ‘niet van belang, want ik ben geen lid van die kerk’. Klimaatsverandering, oceanen met plastic in plaats van vis en het verlies aan biodiversiteit verdwijnen op die manier van de maatschappelijke agenda terwijl het naar mijn idee grote vraagstukken zijn waar ieder verantwoordelijk mens zich over zou moeten buigen ongeacht zijn levensbeschouwing. Voor een deel zijn het ook vragen die door milieuwetenschappers met kracht van argumenten aan de orde zijn gesteld. Door alles op een religieuze noemer te brengen, ontstaat een verwarrende mix van feiten, kaders en verhalen en wordt uiteindelijk het geheel subjectief. Ik acht dit geen winst.

 

Terwijl de samenstellers van deze groene catechismus zelf weinig enthousiast bleken over het door hen beschreven groene geloof, stak de hoofdredacteur van Trouw, Willem Schoonen, zijn nek uit. Hij vindt die religieuze component juist aantrekkelijk en meent ook dat die voorziet in een behoefte. Voor de oplossing van de grote milieuvragen is meer nodig is dan alleen wetenschap en duurzaamheid biedt een levensbeschouwelijk verhaal. Dat verhaal is volgens hem gebaseerd op de kernwaarden van het christendom, en tal van andere religies. Allemaal willen ze “de mens in evenwicht brengen, niet alleen met het Al, maar ook met zijn soortgenoten en zijn leefomgeving”.

 

Schoonen constateert terecht dat de secularisatie een leegte heeft opgeroepen, waardoor er behoefte is aan een zingevend verhaal dat met soortgenoten gedeeld kan worden. Maar hij schiet naar mijn idee door als hij het duurzaamheidsdenken ziet als de kern van zo ongeveer elke religie. Daarmee geef je wel een heel aardse en ook beperkte invulling aan religies en zeker aan het christendom, dat daarmee zou verworden tot een moderne natuurreligie. Hoe hemel, liturgie, muziek en het transcendente daarin een volwaardige plek krijgen is onduidelijk.

 

De levensbeschouwelijke kant van duurzaamheid verdwijnt daarmee niet achter de horizon. Integendeel, die kant krijgt de laatste terecht steeds meer aandacht. Een duurzame samenleving vraagt inderdaad veel meer dan alleen wetenschap en techniek. De vraag hoe we om moeten gaan met deze aarde en de antwoorden die we geven op de grote milieuproblemen hebben alles te maken met onze religieuze, levensbeschouwelijke oriëntatie. Maar ik geloof niet dat ze daar mee samenvallen of samen zouden moeten vallen.

 

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Eelco schrijft:

    "(misschien alleen op vrij slechte ontwerpen, zoals het oog)"

    Dat is weer typisch zo een Dawkins achtig  argument , maar... 25-08-2019 23:59
  • Lieven

    "dan is het dus maar net zoals bij het geloof van Gilbert, Ramon, Andre... een 'goede' moraal omwille van het ontlopen van een... 25-08-2019 23:53
  • @Lieven: Ik stelde toch:

    [ik zeg niet dat het voor iedere gelovige geldt, maar bij hen kan de angst voor repercussies in het Hiernamaals zeer zeker mede bepalend zijn voor op welke wijze ze in het leven staan.]

    Als je goed had gelezen wat ik schreef had je kunnen weten dat de door jou aangemerkte getrokken conclusie bij... 25-08-2019 21:53
  • Egbert, we hadden blijkbaar crosspost...
    Jouw reactie 25-08-2019 19:45 zag ik nu.

    Ik ben het er helemaal mee eens dat alle mensen van... 25-08-2019 19:59
  • Dag Egbert,


    ik concludeer niets maar ik dacht dat jij dit misschien concludeerde. Daarom bevroeg ik het bij jou.

    In de post erboven ging... 25-08-2019 19:53
  • @Lieven: Je was wat te snel met je conclusie, gelovigen en niet gelovigen kunnen in tijden van crisis toch beide van goede wil zijn.

    Waarom... 25-08-2019 19:45