Wetenschap versterkt het geloof

Wetenschap versterkt het geloof
23 mei
2012
Op 15 mei jl. mocht ik bij de Evangelische Hogeschool de alpha-wetenschappers representeren in een panel dat met ongeveer tachtig studenten in discussie ging over geloof en wetenschap. Hier werd het bestaande beeld min of meer bevestigd: vooral in de exacte wetenschappen kom je met je geloof nogal eens in de knoop. Ikzelf ben daar als historicus zo goed als nooit tegenaan gelopen.

 

Moderne wetenschap als bedreiging voor het geloof: de Evangelische Hogeschool (EH) heeft zijn bestaan aan dat idee te danken. Vijfendertig jaar na de oprichting van deze destijds fanatiek creationistische school is gebeurd wat in geen enkel rampscenario uit 1977 voorkwam: zelfs mede-oprichter en grote voorman Willem Ouweneel is inmiddels evolutionist.

Ik heb dagen, weken, maanden in de archiefkelder van de EH gezeten voor mijn promotieonderzoek naar de evangelische beweging. Nu mocht ik bovengronds met hedendaagse EH-studenten in discussie. Ik maakte deel uit van een panel waarin alpha-, bèta- en gamma-wetenschappers vertegenwoordigd waren. Aan de hand van stellingen konden de studenten hun mening geven en dat deden ze, zij het enigszins schuchter.

Alpha-, bèta, gammastudie

Een interessante stelling was: als je gelovig wilt blijven, kan je maar beter een alpha-studie gaan doen. Dat zou zomaar waar kunnen zijn. Weliswaar is een vriend van mij is bioloog én zeer bewust belijdend vrijgemaakt-gereformeerd, maar hij lijkt een van die uitzonderingen die de regel bevestigen. Nergens bouwt men zo uitsluitend op ratio en logica als in de exacte wetenschappen. Dat kan bedreigend zijn. Grote atheïsten als Richard Dawkins zijn natuurwetenschapper – en zij lijken meer dan andere wetenschappers te denken dat zij vanuit hun vakgebied gezag hebben om zich ook te mengen in filosofische, theologische, ethische kwesties. Een merkwaardige karaktertrek, heb ik altijd gevonden.

Overigens moet ik aantekenen dat theologie bij deze EH-bijeenkomst genoemd werd als misschien wel de meest bedreigende studie voor je geloof. Je keert dan immers de basis van dat geloof, de Schrift en de Traditie, binnenstebuiten. Zeker als je jong bent en net het ouderlijk nest verlaten hebt, kan dat hard inslaan. Het geloof dat altijd vanzelfsprekend was, moet je je nu ineens eigen gaan maken. Doe je een studie die kernelementen van dat kindgeloof onderuit schoffelt, dan is er een kans dat je er niet in slaagt om vanuit die puinhopen zelf een nieuwe, diepere relatie met God op te bouwen.

Geschiedenis

Wat dat betreft ben ik een gezegend mens. Mijn studie geschiedenis heeft mijn inzicht in de menselijke natuur enorm verdiept. Tijdens mijn studie stond juist centraal dat elk verleden uniek is, dat menselijk gedrag niet in formules te proppen is – kortom, dat er meer is dan alleen ratio. Ik heb me verdiept in tijdperken waarin het christendom dominant was (de verlichte Middeleeuwen!) en maatschappijen waarin mensen zich geen ongeloof kunnen voorstellen (mijn afstudeeronderzoek richtte zich op Afrika). Natuurlijk moesten sommige docenten af en toe een sneer maken richting Jezus. Het zij zo.

In mijn promotieonderzoek is dit verder verdiept. Ik doe onderzoek naar de vraag of de EO, de EH en de ChristenUnie een ‘nieuw christendom’ vertegenwoordigen dat een ‘antwoord’ is op de secularisatie. Daarbij houd ik me bezig met de vraag: wat is secularisatie? Wat is er met onze maatschappij gebeurd, de laatste vijftig jaar? Je komt dan visies tegen die inhouden dat religie evolutionair gedoemd is om uit te sterven – of, zoals Steve Bruce stelt: we zullen eindigen niet bij atheïsme, maar bij maatschappij brede onverschilligheid. Maar daar staan ook krachtig verwoorde visies tegenover, die bevestigen wat ik als katholiek geloof, namelijk dat religie niet verdwijnt maar verandert – kortom, zo vul ik vanuit mijn katholieke geloof in, steeds meer onderzoek laat zien dat God inderdaad een verlangen naar Hem in elke mens heeft gelegd. Wie Een seculiere tijd van de filosoof Charles Taylor leest, ziet bovendien een onderbouwde verwachting dat ook deze seculiere westerse wereld op de langere duur zal beseffen dat het immanente, het concreet tastbare en rationele, niet volstaat. De wal zal het schip keren.

Wetenschap versterkt het geloof

Daarom kon ik ook een andere stelling voorzichtig beamen: wetenschap versterkt het geloof. Ik denk dat dit uiteindelijk ook geldt voor bèta- en gamma-wetenschappers. Het ligt er maar helemaal aan, hoe je wetenschappelijke kennis een plek geeft in je levensbeschouwing. Soms is daarbij grote flexibiliteit vereist. In mijn geval ging het echter min of meer vanzelf.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Lieven: [Ja Egbert, ik weet dat dat citaat in de Bijbel staat en daarom heb ik het ook gebruikt omdat ik daar het in wezen mee eens ben.]

    We worden het maar niet eens he, dergelijk gedachten zijn m.i. heel menselijk maar gedachten fluctueren nogal sterk merk je wel... 20-01-2020 23:21
  • @Lieven: ik denk ook dat de mensen destijds gewoonweg ook niet beter wisten met de traditionele rolpatronen welke toentertijd nog sterk in... 20-01-2020 23:09
  • Benedict Broere zei Naar deze reactie >>>
    Edward -- Het waren christenen die zich er zeer voor hebben ingespannen dat de slavernij werd afgeschaft. Dat proces van afschaffen heeft... 20-01-2020 22:49
  • Edward Apcar zei Naar deze reactie >>>
    @Andre 15-01-2020 10:25

    Een beetje laat, maar ik wil je het antwoord toch niet schuldig blijven.

    Jij stelt: “Ja wanneer is een mens een... 20-01-2020 21:58
  • Ja Egbert, ik weet dat dat citaat in de Bijbel staat en daarom heb ik het ook gebruikt omdat ik daar het in wezen mee eens ben. Gewoon eens... 20-01-2020 21:13
  • Egbert, vroeger, smeer dan 50 jaar geleden bleven ongelukkige koppels bij elkaar wegens de macht van de kerk die overal de samenleving... 20-01-2020 20:57