Print deze pagina

Kritiek op veelgebruikte apologetische methode

 Kritiek op veelgebruikte apologetische methode
01 feb
2012
Opinie

Veel gelovigen hebben de neiging in discussies met atheïsten of agnosten aan te tonen dat de ander ten diepste ook een religieus vertrekpunt heeft. Deze benadering heeft in sommige gevallen waarde, maar moet met grote terughoudendheid worden toegepast bij het toetsen van wetenschappelijke resultaten. Ik heb daarvoor vier redenen.

1.    Er is een discrepantie mogelijk tussen wat iemand is en wat iemand doet; en daarbij is het een niet te herleiden tot het ander. Ik kom vaak mensen tegen die zeggen dat ze religieus of gelovig zijn, maar wiens leven daar weinig mee in overeenstemming is. Eveneens kom ik vaak mensen tegen wiens leven naar religieuze maatstaven voorbeeldig is, maar die aangaven niet religieus te zijn. Daarom moet je voorzichtig zijn om achter iemands wetenschappelijk handelen een bepaald religieus vertrekpunt te veronderstellen. Veel wetenschappers zijn helemaal niet actief bezig hun diepste religieuze overtuigingen in verbinding te brengen met hun wetenschappelijk onderzoek en voelen zich geen recht gedaan als geprobeerd wordt bij hen een religieus vertrekpunt te detecteren.

2.    Er is wederzijdse invloed en interactie tussen iemands geloofsovertuiging en wetenschappelijke onderzoek waarbij niet altijd duidelijk is of geloof de wetenschap beïnvloedt of andersom. Vaak is sprake van een complex en interactief proces waarbij iemands geloofsovertuiging net zoveel bepaald is door de uitkomsten van het onderzoek als het onderzoek door zijn of haar geloofsovertuigingen. Daarom is het riskant om te veronderstellen dat iemands wetenschappelijke resultaten het directe gevolg zijn van zijn of haar geloofsovertuigingen.

3.    Het draagt het risico in zich dat religieuze mensen een wetenschappelijk verschil van inzicht al te snel herleiden tot een verschillend religieus vertrekpunt, waarmee een gesprek onmogelijk wordt gemaakt.

4.    Religieuze geladenheid is niet hetzelfde als religieuze bepaaldheid. Wetenschappelijke theorieën kunnen een zekere religieuze lading hebben, maar dat betekent niet dat ze er door bepaald zijn. Er kunnen namelijk veel andere en wellicht belangrijkere redenen of motieven kunnen zijn die iemands wetenschappelijke resultaten of theorieën beïnvloeden. Dit kan variëren van het slaafs navolgen van de heersende opvatting in de onderzoeksgroep of het onderzoeksdomein, tot de wens om door het onderzoek een bepaald probleem de wereld uit te helpen.

Hoewel veel religieuze en gelovige mensen op een bewuste manier hun geloof of religie in verband brengen met hun wetenschappelijke activiteit, betekent dit niet dat ze dit ook automatisch bij anderen kunnen en moeten verwachten. Daarom wil ik met bovenstaande kanttekeningen oproepen tot terughoudendheid bij het speuren naar een religieus vertrekpunt in discussies over de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Het kan maar zo dat de bal een keer wordt teruggekaatst en de onderzoeksresultaten van gelovigen zullen worden teruggebracht tot hun diepste religieuze vertrekpunt. Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.



Reacties mogelijk gemaakt door CComment