Van 'iets' naar iemand

Van 'iets' naar iemand
20 dec
2011

Voor ons als mensen is het lastig, ik zou haast zeggen onmogelijk, om ons een wereld zonder laatste grond voor te stellen. Wij kunnen haast niet anders denken dan dat de wereld tenslotte teruggaat op een absolute onvoorwaardelijke drager, welke het antwoord vormt op de vraag waarom er überhaupt iets is in plaats van veeleer niets. Immers, een wereld waarin alles wat bestaat voor zijn of haar bestaan afhankelijk is van iets anders betreft een grondeloze in het niets wegzinkende wereld van louter contingenties, hetgeen absurd lijkt.

De these dat er een laatste soevereine, van niets anders meer afhankelijke, bron van alles is, is dus alleszins verdedigbaar. In laatste instantie moet er een ultieme grond van alles zijn, ‘een eerste beginsel’, ook al hebben wij op voorhand geen idee wat de aard van deze oorsprong van de werkelijkheid is.

De meeste theïsten, maar ook sommige atheïsten zullen zich in bovenstaande redenering kunnen vinden. Hoewel deze atheïsten het bestaan van God ontkennen, vinden zij het redelijk te veronderstellen dat er ‘iets’ moet zijn waarin alle (meta)fysische verklaringen uiteindelijk tot rust komen en waarvoor dus geen verdere verklaring meer gegeven kan worden. Deze atheïsten accepteren, met de theïsten, dat de wereld tenslotte teruggaat op een absolute grond.

De vraag is vervolgens of wij in staat zijn om wat meer te zeggen over de aard van deze ultieme oorsprong van de wereld. Zelf ben ik van mening dat dit inderdaad het geval is. Zo zijn er verschillende argumenten te geven voor het persoonlijk zijn van de wereldgrond.

Fine-tuning

Neem bijvoorbeeld het bekende kosmologische verschijnsel van fine-tuning. De fundamentele natuurconstanten blijken precies die getalswaarden te hebben die intelligent leven mogelijk maken. Met iets andere getalswaarden zou dit onmogelijk zijn.  Er lijken slechts drie verklaringen gegeven te kunnen worden voor dit verschijnsel, namelijk:

1.    Toeval
2.    Noodzakelijkheid
3.    ‘Opzet’ of gerichte  intentionaliteit

Toeval kan redelijkerwijs uitgesloten worden, omdat de kans dat de natuurconstanten precies die waarden hebben die nodig zijn om intelligent leven mogelijk te maken verwaarloosbaar klein is. Noodzakelijkheid valt eveneens af omdat de fundamentele natuurconstanten volgens onze huidige inzichten ook andere getalswaarden gehad hadden kunnen hebben. Blijft over gerichte intentionaliteit, maar dat veronderstelt een bewust handelend subject ofwel een persoon. Het is daarom niet onredelijk te stellen dat de ultieme drager van de wereld tevens het ultieme subject van de wereld betreft en dus dat de oorsprong van alles geen ‘iets’ maar een iemand is.

Begin van het universum

Of neem de gangbare these van de kosmologie dat het universum, het geheel van ruimte, tijd en energie, ooit begonnen is te bestaan. Het is alleszins redelijk om te veronderstellen dat iets dat begint te bestaan een ontstaansoorzaak heeft welke, indien het gaat om de oorzaak van alle tijd en ruimte, zelf niet anders dan buiten ruimte en tijd kan bestaan. De meest redelijke verklaring hiervan lijkt een act van een immaterieel bewustzijn. We stuiten hier dus eveneens op de redelijkheid van een persoonlijke verklaring en daarmee persoonlijke oorsprong van de kosmos.

Andere argumenten

Er zijn meer argumenten te noemen. Zo lijkt het verdedigbaar dat het eerste beginsel van alles, een ‘waardigheid’ heeft die in elk geval niet lager is dan de waardigheid van ieder mens. En omdat ieder mens een waardigheid heeft die boven die van alle levenloze objecten uitgaat, volgt hieruit dat de wereldgrond niet onpersoonlijk kan zijn. Zij is derhalve geen ‘iets’, maar een iemand.

Verder kan gewezen worden op een interessante gedachte van de filosoof D. Georgoudis. Hij wijst op de parallellie tussen de ‘kenorde’ en de ‘zijnsorde’ van de wereld. Indien alle kennis in laatste instantie geen kwestie is van louter formele mechanische ontdekking, maar van begripsvorming - van het persoonlijk vertrouwd raken met ofwel het persoonlijk ‘verstaan’ van de wereld - dan is het redelijk om te veronderstellen dat de grond van de wereld evenmin een mechanische natuur heeft, maar in plaats daarvan persoonlijk is.

Conclusie

We zien dus dat de overtuiging dat de wereld tenslotte is gegrond in een persoonlijke eerste oorzaak goede papieren heeft. Wie, zoals ook een deel van de atheïsten doet, erkent dat het niet onredelijk is om te veronderstellen dat er een absoluut oorsprongsprincipe moet zijn waarop de hele werkelijkheid uiteindelijk teruggaat, kan nauwelijks meer volhouden dat het onzinnig is om te denken dat deze eerste oorzaak geen ding, maar een subject is. Het is daarom alleszins redelijk om de ultieme grond van de werkelijkheid als persoon te zien. Maar dat is ‘wat wij allen God noemen’, zou de Middeleeuwse filosoof Thomas van Aquino zeggen.

De eerste twee bovengenoemde argumenten komen uitgebreid aan bod in de Blackwell Companion to Natural Theology (Blackwell Publishing, 2009). Voor meer argumenten van Emanuel Rutten, zie zijn weblog: http://gjerutten.blogspot.com/ Recent haalde zijn argument de online filosofiesectie van de New York Times.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Ik ben je op het spoor gekomen vuile oplichter, je hebt me bedonderd maar ik heb je i.p. nr getraceerd en je locatie, maak je borst maar... 08-12-2019 18:33
  • Ik mag hopen dat JR dit ook leest, dan weet hij tenminste wat voor vlees hij in de kuip heeft.

    Je hebt hulp nodig jongen want het zit bij... 08-12-2019 18:01
  • Ronald V. zei Naar deze reactie >>>
    EN NOG EENS GODVERREDOMME

    EGBERT GOEBBELS !!!!!!!!

    GODVERREDOMME

    DAT DIE GORE SOCIOPAAT HIER NOG KAN PRIKKEN

    GODVERREDOMME

    EGBERT, DE... 08-12-2019 17:51
  • Ronald V. zei Naar deze reactie >>>
    GODVERREDOMME

    VUILE SCHOFT, EGBERT

    HOE HAAL JE HET WEER IN  JE NAZIKOP FDAT IK HIER ZIET TE TROLLEN ????? 

    GHODVERREDOMME

    JE KUNT HET... 08-12-2019 17:47
  • @Edward, toevoeging, wat ook een rol speelde was dat joden verantwoordelijk werden gesteld voor de slechte economische situatie gedurende de... 08-12-2019 17:40
  • Altijd nog beter dan een plebejische halve gare die hier uit verveling wat loopt te trollen.

    Marten heeft best wel iets zinnigs te melden,... 08-12-2019 17:33