Wetenschappelijke waarheid niet altijd mooi en simpel

Wetenschappelijke waarheid niet altijd mooi en simpel
24 juli
2019

Natuurkundige Richard Feynman zou gezegd hebben dat waarheid is te herkennen aan ‘schoonheid en eenvoud’. Maar in de wetenschap is dat vaak niet het geval, zegt filosoof Massimo Pigliucci in Aeon magazine.

Feynman deelde zijn voorkeur met Paul Dirac, die meende dat natuurkundige theorieën eenvoudig en mooi moesten zijn. Maar hoe goed beiden ook waren in natuurkunde, ze hadden minder begrepen van wetenschapsfilosofie, stelt Pigliucci. Dat gold ook voor veel van hun collega’s, voegt die er aan toe.

Scheermes

Het idee dat waarheid is te herkennen aan eenvoud en schoonheid is namelijk erg slecht te onderbouwen en een hang naar deze kwaliteiten heeft de voortgang van de natuurkunde soms zelfs vertraagd. Pigliucci voegt er aan toe dan de eenvoud van Ockhams scheermes (wanneer twee theorieën eenzelfde verklarende kracht hebben voor een fenomeen, moet je kiezen voor de meest eenvoudige) wel degelijk een handig hulpmiddel is. Maar dat scheermes is geen metafysisch principe en gaat niet over de fundamentele aard van de dingen.

Cirkelbanen

Pigliucci stelt dat de geschiedenis van de wetenschap laat zien dat complexere theorieën regelmatig de meer eenvoudige en ‘mooie’ vervangen. Een steady state heelal is eenvoudiger dan een voortdurend uitdijend heelal, maar dat laatste lijkt toch echt te kloppen. En Kepler realiseerde zich dat de volmaakte cirkelbanen die Copernicus toeschreef aan de planeten niet juist waren en verving ze door de minder mooie ellipsen.

Evolutie

Schoonheid is uiteindelijk een menselijke eigenschap die is ontstaan door evolutie. Het is geen eigenschap van de kosmos als geheel. Er is dan ook geen reden, vindt Pigliucci, om te denken dat ons gevoel voor schoonheid bedoeld is om het universum beter te kunnen begrijpen.

Overigens is het idee dat schoonheid en waarheid samenvallen afkomstig van de filosoof Plato. Maar, aldus Pigliucci, sinds de tijd van de oude Grieken hebben zowel de filosofie als de wetenschap zich verder ontwikkeld. De werkelijkheid is soms niet eenvoudig of mooi.

Bron: Aeon, Richard Feynman was wrong about beauty and truth in science

Illustratie: NASA/JPL

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Marten, je maakt het steeds erger. Volgens jouw zienswijze is de aarde niet alleen het centrum van het heelal maar kan het ook geen bol zijn... 22-09-2019 17:59
  • @Andre: Misschien heb je deze post over het hoofd gezien, het is ook nogal problematisch om in deze software van de Kringloopwinkel nog wat... 22-09-2019 13:12
  • @Marten,

    Ik snap de symboliek achter deze mythe wel, maar dat wil nog niet zeggen dat deze mij aanspreekt, wat waarheid betreft, dat is... 22-09-2019 12:55
  • Bert,

    Je toont aan dat de  begrippen positief en negatief verwisselbaar zijn en dan is p gelijk aan -p en in het voorbeeld wat ik gaf is... 22-09-2019 09:02
  • Egbert,

    De betekenis ontgaat jou en die is dat iemand die de waarheid voor zijn ogen en oren gepresenteerd krijgt deze waarheid ontkent en... 22-09-2019 08:38
  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Marten,

    Wie niet inziet dat p&¬p een onwaarheid is kan ook niet begrijpen waarom een bewijs uit het ongerijmde zo sterk is.
    Het lijkt... 22-09-2019 08:10