Wetenschappelijke waarheid niet altijd mooi en simpel

Wetenschappelijke waarheid niet altijd mooi en simpel
24 juli
2019

Natuurkundige Richard Feynman zou gezegd hebben dat waarheid is te herkennen aan ‘schoonheid en eenvoud’. Maar in de wetenschap is dat vaak niet het geval, zegt filosoof Massimo Pigliucci in Aeon magazine.

Feynman deelde zijn voorkeur met Paul Dirac, die meende dat natuurkundige theorieën eenvoudig en mooi moesten zijn. Maar hoe goed beiden ook waren in natuurkunde, ze hadden minder begrepen van wetenschapsfilosofie, stelt Pigliucci. Dat gold ook voor veel van hun collega’s, voegt die er aan toe.

Scheermes

Het idee dat waarheid is te herkennen aan eenvoud en schoonheid is namelijk erg slecht te onderbouwen en een hang naar deze kwaliteiten heeft de voortgang van de natuurkunde soms zelfs vertraagd. Pigliucci voegt er aan toe dan de eenvoud van Ockhams scheermes (wanneer twee theorieën eenzelfde verklarende kracht hebben voor een fenomeen, moet je kiezen voor de meest eenvoudige) wel degelijk een handig hulpmiddel is. Maar dat scheermes is geen metafysisch principe en gaat niet over de fundamentele aard van de dingen.

Cirkelbanen

Pigliucci stelt dat de geschiedenis van de wetenschap laat zien dat complexere theorieën regelmatig de meer eenvoudige en ‘mooie’ vervangen. Een steady state heelal is eenvoudiger dan een voortdurend uitdijend heelal, maar dat laatste lijkt toch echt te kloppen. En Kepler realiseerde zich dat de volmaakte cirkelbanen die Copernicus toeschreef aan de planeten niet juist waren en verving ze door de minder mooie ellipsen.

Evolutie

Schoonheid is uiteindelijk een menselijke eigenschap die is ontstaan door evolutie. Het is geen eigenschap van de kosmos als geheel. Er is dan ook geen reden, vindt Pigliucci, om te denken dat ons gevoel voor schoonheid bedoeld is om het universum beter te kunnen begrijpen.

Overigens is het idee dat schoonheid en waarheid samenvallen afkomstig van de filosoof Plato. Maar, aldus Pigliucci, sinds de tijd van de oude Grieken hebben zowel de filosofie als de wetenschap zich verder ontwikkeld. De werkelijkheid is soms niet eenvoudig of mooi.

Bron: Aeon, Richard Feynman was wrong about beauty and truth in science

Illustratie: NASA/JPL

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Lieven Schreef:
    Oké! :-)

    De diverse dialogen lijken hier blijkbaar zo'n beetje stilgevallen momenteel. Alles zal gezegd zijn ;-)

    Straks zal Gilbert heus...
    19-11-2019 13:17
  • Oké! :-)

    De diverse dialogen lijken hier blijkbaar zo'n beetje stilgevallen momenteel. Alles zal gezegd zijn ;-) 19-11-2019 11:40
  • @Lieven, ja hoor, je bent heel goed geïnformeerd:) 18-11-2019 23:46
  • Hé Egbert, niet zo schoolmeesterachtig doen naar mij. Ik stond zelf in het onderwijs.
    Ik snap het wel, maar het gaat om definities.
    Religie... 18-11-2019 20:40
  • @Lieven, religie staat in het algemeen voor zingeving maar wordt in het gangbare spraakgebruik meestal gerelateerd aan een hogere macht, de... 18-11-2019 17:53
  • Ja, Egbert, eerst beweer je iets en in een volgende reactie ga je dit weer in twijfel stellen door uitzonderingen aan te geven...
    Ik denk... 18-11-2019 08:38