Zijn atheïsten intelligenter dan gelovigen?

Zijn atheïsten intelligenter dan gelovigen?
09 feb
2018

Een nieuw onderzoek vergeleek de score van gelovigen en atheïsten op verschillende testjes en vond een verschil. Maar de conclusie dat atheïsten slimmer zijn is te kort door de bocht.

Eind januari kopten allerlei kranten en websites ‘Onderzoekers: atheïsten zijn intelligenter dan religieuzen’ of varianten hiervan. Bron is een Brits onderzoek waarbij 63.000 deelnemers via internet een aantal testjes deden. Ook gaven zij informatie over zichzelf. Op sociale media was het een hit.

Dogmatisme

De resultaten van dit onderzoek verschenen in het tijdschrift Frontiers in Psychology, met een wat minder uitgesproken titel: ‘The Negative Relationship between Reasoning and Religiosity Is Underpinned by a Bias for Intuitive Responses Specifically When Intuition and Logic Are in Conflict’. De onderzoekers wilden met hun onderzoek meer inzicht krijgen in de omgekeerde correlatie tussen de mate van religiositeit en intelligentie die in veel studies naar voren komt.

In hun onderzoeksgroep maakten zij onderscheid tussen atheïsten, agnosten en gelovigen. Die laatste groep werd in vijf subgroepen opgedeeld van toenemend ‘dogmatisme’, wat hier werd gedefinieerd als de sterkte van de religiositeit op een vijfpunts schaal.

Intuïtie

Het belangrijkste verschil tussen gelovigen en atheïsten en agnosten vonden de onderzoekers op een test die een conflict veroorzaakt tussen een intuïtie en rede. Het ging om een variant op de Stroop-taak, waarbij een proefpersoon de kleur van een woord moet noemen. Als het woord ‘groen’ in rood is afgedrukt, kunnen er fouten optreden. De atheïsten en agnosten scoorden beter op deze test dan de gelovigen.

Interessant is dat in de onderzoeksgroepen ook bekeerlingen (wel religieus, maar niet religieus opgegroeid) en afvalligen (religieus opgegroeid maar niet langer gelovig) zaten. Bekeerlingen bleken vergelijkbare scores te halen als gelovigen en afvalligen scoorden als atheïsten/agnosten. Blijkbaar heeft het gemeten effect te maken met actief geloven en niet met de opvoeding.

Fact Check

In het artikel stellen de onderzoekers overigens dat zij geen verschil in intelligentie vonden tussen gelovigen en ongelovigen. Bij taken zonder conflict tussen intuïtie en reden haalden de meest dogmatische gelovigen dezelfde score als de ongelovigen. De conclusie is dat gelovigen sneller afgaan op hun intuïtie en dat atheïsten/agnosten rationeler zijn. Dit verschil kan wel de score op IQ testen beïnvloeden.

De Volkskrant wijdde een ‘fact check’ aan dit publiciteit rond het artikel. Deskundigen bevestigen dat er een verband is tussen IQ, opleidingsniveau en gelovigheid. Alleen: de aard van dat verband is onduidelijk. Maar aan het besproken artikel zaten nog diverse methodologische haken en ogen, concludeert de krant.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Egbert,
    Blind toeval bestaat in de quantummechanica, en Einstein had het daarover toen hij zei: „Die Quantenmechanik ist sehr... 21-05-2019 18:11
  • Dag Gilbert,

    het lijkt me dat ik het eens met je eens ben op een puntje dat je hier aanbrengt. Je stelt ook ernstig in vraag of religie een... 21-05-2019 17:14
  • Ronald V. zei Naar deze reactie >>>
    ... dan religieus ... ? 

    RV 21-05-2019 17:12
  • @Peter: [Kennelijk is het empirische feit dat de werkelijkheid zich leent voor onderzoek niet genoeg.]

    Zeker wel maar dan met onder voorbehoud (volgens Einstein) dat niet alles slechts maar op blind toeval berust. 
    Ik zou hem... 21-05-2019 16:57
  • Gilbert Knuyt zei Naar deze reactie >>>
    Religie een belangrijke basis voor wetenschap ?  Dat lijkt me toch een eigenaardige bewering, zeker als ik denk aan exacte... 21-05-2019 15:24
  • L.eo Dullaart zei Naar deze reactie >>>
    Klopt het dat U in2014 een artikel in t v.theologie heeft geschreven Paulus als antifilosoof.? Graag had ik die tekst voor een inleiding.... 21-05-2019 14:15