Heeft de wetenschap meer dwarse denkers nodig?

Heeft de wetenschap meer dwarse denkers nodig?
23 okt
2017

De geschiedenis zit vol ‘grote geesten’ die buiten de gebaande kaders durfden te denken. Heeft de wetenschap deze dwarse denkers nodig om vooruit te komen, vraagt wetenschapsfilosoof Adrian Currie zich af in het webtijdschrift Aeon.

Isaac Newton stak ooit een stompe naald tussen zijn oogbol en oogkas om te zien wat de invloed was van een vervorming van het oog op het beeld dat hij zag. En Galileo Galileï weerstond de leer van de kerk met zijn stelling dat de aarde om de zon draaide. De geschiedenis van de wetenschap zit vol verhalen over dwarse denkers die tegen de stroom in gaan, stelt Adrian Currie in een essay voor het online tijdschrift Aeon.

Establishment

Hij haalt ook modernere ‘dwarse denkers’ aan, zoals de biologe Barbara McClintock, die ruim twintig jaar moest wachten voordat haar radicale idee dat zich in het DNA mobiele elementen bevinden die heen en weer kunnen springen op chromosomen werd geaccepteerd. En in 2012 liet de Amerikaanse industrieel Russ Georges 100 ton ijzersulfide voor de kust van Canada in de Stille Oceaan gooien, om te zien of hierdoor de algen sneller gingen groeien. Dat zou kooldioxide uit de atmosfeer halen en bovendien de visgronden van extra voedsel voorzien. Volgens Georges was het wetenschappelijk establishment veel te terughoudend met dit soort experimenten.

Georges was – net als veel van zijn vroegere voorgangers – iemand die over voldoende financiële middelen beschikte, een ‘gentlemen scholar’. Hij kon het zich veroorloven om tegen de stroom in te gaan. Maar juist door zijn bevoorrechte situatie is zijn type ‘onderzoeker’ volgens Currie alles behalve een zegen voor de wetenschap.

Reformatie

Allereerst, betoogt de filosoof, zijn veel van de wetenschappelijke revoluties die aan personen zijn gekoppeld veel complexer dan het lijkt. De ontdekking van Galileo hing ook samen met de ontwikkelingen van zijn tijd, zoals verbeterde technieken om lenzen te slijpen, de boekdrukkunst die het verspreiden van ideeën stimuleerde en de gevolgen van de Reformatie, waardoor er een meer open intellectueel klimaat ontstond.

Daarnaast is er een groot nadeel aan het model van de onafhankelijke ‘gentleman scholar’: dit is doorgaans een witte man. Het type is in ieder geval zeldzaam en niet erg divers. Wanneer we de wetenschappelijke ontwikkeling laten afhangen van dit soort types is de spoeling wel erg dun. Het is bovendien niet gezegd dat dwarse denkers het ook bij het rechte eind hebben. Soms zitten ze er gewoon naast.

Omwenteling

Currie stelt dat we niet per se buitenbeentjes nodig hebben in de wetenschap: beter is om het dwarse denken weer te belonen binnen de wetenschap. Dwars denken moet niet geassocieerd zijn met ‘tegen de stroom in roeien’, het moet juist de voornaamste manier zijn waarop wetenschappers werken. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door een deel van het onderzoeksgeld niet te verdelen volgens reguliere programma’s met uitgebreide beoordelingen, maar via een loterij. Ook is het mogelijk onderzoeksinstituten op te richten voor ‘exploratief onderzoek’.

Het romantische idee van een dwarse denker die zorgt voor een wetenschappelijke omwenteling is niet wat we nodig hebben, aldus Currie. Maar het is wel degelijk nodig om te onderzoeken hoe het dwarse denken mee gestimuleerd kan worden.

Bron: Aeon magazine.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Quote Rutten: [ Neurowetenschappen houden zich niet bezig met metafysische vragen over de aard van de geest. De vraag of de geest en het brein wel of niet identiek aan elkaar zijn maakt geen deel uit van het onderzoeksveld van de neurowetenschappen.]

    Op welke wijze wordt er nu onderzoek gedaan betreffende metafysische vragen over de aard van de geest. Daar ben ik wel... 23-10-2019 03:37
  • @Benedict: [Of geestelijk leven gebonden is aan hersenen, in die zin dat geestelijk leven enkel mogelijk is in nauwe samenhang met hersenmaterie, geen enkele wetenschapper kan daar iets zinnigs over zeggen.]

    Het betreft natuurlijk inderdaad de cruciale vraag wat je nu onder geestelijk leven zou moeten verstaan.

    Quote Rutten: [Verander het brein significant en de manier waarop de geest zich kan manifesteren in deze stoffelijke wereld verandert evenzo.]... 22-10-2019 23:53
  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Andre,

    Ter aanvulling: mijn verhaal geeft alleen redenen aan om te veronderstellen dat voor bewustzijn niet meer dan de fysieke mens nodig... 22-10-2019 23:14
  • Benedict Broere zei Naar deze reactie >>>
    Egbert 22-10-2019 14:04 -- Of geestelijk leven gebonden is aan hersenen, in die zin dat geestelijk leven enkel mogelijk is in nauwe... 22-10-2019 22:53
  • Benedict Broere zei Naar deze reactie >>>
    Egbert 22-10-2019 20:41 --- Ik wilde benadrukken dat zo'n beroerte niet slechts maakt dat de geest de beschikking heeft over een beschadigd... 22-10-2019 22:37
  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Excuus er ging wat fout. Zo'n smartphone schermpje is niet ideaal.
    Waar die losse 4 staat is wat weggevallen. Lees dit als volgt.... 22-10-2019 22:01