Print deze pagina

De grenzen van de vrije wil

De grenzen van de vrije wil
13 okt
2016

Wij hebben een vrije wil, maar die is wel begrensd. Dat betoogt neurowetenschapper Harvey McMahon.

Hij zet zijn betoog uiteen in een ‘Cambridge paper’ op de website van het Jubilee Center. McMahon stelt dat het kunnen maken van keuzes een hoeksteen is van de samenleving. Hij vindt een soort neurologisch determinisme, waarbij de hersenen alles bepalen zonder dat wij via een vrije wil iets hebben in te brengen niet overtuigend. Individuele neuronen hebben geen ‘vrije wil’, maar uit de honderd miljard hersencellen samen komt die vrije wil tevoorschijn als een emergente eigenschap.

Onze hersenen en hormonen bepalen veel, en kunnen ons bijvoorbeeld razend maken. Maar de gevolgen van die razernij zijn te kanaliseren, aldus McMahon. Dat kanaliseren gebeurt bijvoorbeeld via ingesleten patronen. Die beperken onze vrijheid, maar de hersenen zijn plastisch, patronen kunnen ook veranderen. Dat vraag om een inspanning, en programma’s zoals mindfulness of cognitieve gedragstherapie helpen daarbij. Dit laat al zien dat onze hersenen mede onder invloed staan van de omgeving. McMahon stelt dat wij bewust kunnen leren om bepaalde gewoonten te onderdrukken.

Plasticiteit

Onze vrije wil zetelt bovenop herinneringen, plasticiteit en verwachting van de toekomst. Die vormen en begrenzen de keuzes die we kunnen maken. Daarnaast vormt de gemeenschap waarin wij ons bewegen patronen – maar wij kunnen doorgaans kiezen in welke gemeenschappen we ons begeven, dus ook hier is er geen sprake van determinisme. Hoewel veel beslissingen onbewust worden genomen, is het mogelijk te reflecteren op wat wij doen. Op die manier kunnen onbewuste beslissingen bewust overdacht en eventueel aangepast worden.

McMahon besluit zijn artikel met een vertaling van zijn neurologische betoog naar het christelijke leven. Hij ziet de zondeval als een factor die onze vrijheid beperkt. Gods genade is juist een ‘ultieme expressie’ van vrije wil: genade die God is uit vrije wil geeft, en die we uit vrije wil aan onze naaste mogen doorgeven. 

Lees de hele longread bij het Jubilee Center.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment