Invloed van Eerste Wereldoorlog op creationisme

Invloed van Eerste Wereldoorlog op creationisme
25 apr
2014
Nieuws

Zou het debat over schepping en evolutie anders zijn verlopen wanneer de Eerste Wereldoorlog niet had plaatsgevonden?

 

Verschillende auteurs, onder wie de VU-historicus Ab Flipse, laten hun licht schijnen over deze ‘wat als’ vraag op de site van het National Center for Science Education. Deze organisatie promoot het onderwijs in evolutie.

 

Flipse, die dinsdag 6 mei aan de VU promoveert op het proefschrift ‘Christelijke wetenschap. Nederlandse rooms-katholieken en gereformeerden over de natuurwetenschap, 1880-1940’ legt een accent bij de maatschappelijke onrust en culturele onzekerheid die er in Nederland, net als in veel andere landen, ontstond door de Eerste Wereldoorlog.

 

Slang

Onder orthodoxe christenen ontstond een tweestrijd tussen progressieve en behoudende groepen. Dit culmineerde in de beruchte ‘kwestie Geelkerken’ waarbij de vraag centraal stond of de slang in het Paradijs daadwerkelijk gesproken had. De synode van de Gereformeerde Kerken bepaalde in 1926 dat dit inderdaad zo was en verankerde daarmee een letterlijk-historische lezing van Genesis en het jonge-aarde-creationisme in orthodox-protestantse kringen. Hoewel een direct verband met de Eerste Wereldoorlog niet is te leggen, stelt Flipse dat het synodebesluit niet los gezien kan worden van de schok die deze oorlog veroorzaakte.

 

Andere bijdragen zijn van onder meer Ronald Numbers, die aanhaalt hoe William Jennings Bryan, de man die tegen evolutie streed in het ‘Scopes proces’ beïnvloed was door wat hij als waarnemer in een Duits hoofdkwartier tijdens de Great War zag. Het sociaal Darwinisme inspireerde de Duitse officieren, reden voor Bryan om evolutie radicaal af te wijzen. Maar Numbers relativeert het belang van deze oorlogservaring. Bryan was ook verontrust door de ontkerkelijking, die deels leek samen te hangen met de toename van het aantal jongeren dat hoger onderwijs ging volgen. Onderwijs in de evolutietheorie lag daar volgens Bryan aan ten grondslag.

 

Turkije

Taner Edis, die geïnteresseerd is in moslimcreationisme, stelt dat de oorlog weinig effect heeft gehad. Maar de Eerste Wereldoorlog betekende wel het einde van het Ottomaanse rijk, en de start van een seculiere republiek Turkije. Dat riep een reactie op onder moslims, die er mogelijk voor heeft gezorgd dat Turkije de bakermat is geworden van het moslimcreationisme.

 

Historicus George E. Webb richt zich op de carrière van Bryan. Die maakte deel uit van de regering van Woodrow Wilson, maar nam ontslag toen de president de neutraliteit liet varen en zich anti-Duits opstelde. Zonder de oorlog zou Bryan vermoedelijk gewoon zijn aangebleven. De vraag is of hij dan tot anti-evolutionisme-activist zou zijn uitgegroeid. Maar, besluit hij, de wereld zou er zonder Eerste Wereldoorlog sowieso heel anders hebben uitgezien.


Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Lieven: [Zeggen dat ik iets niet kan weerleggen' is toch geen metafysische aanname hé]

    Bij je bewering dat je het ook niet kunt uitsluiten laat je het in feite in het midden, nietwaar.
    Het is vlees noch vis. 21-10-2019 00:24
  • Hoi Egbert,

    je reactie is een beetje beknopt en voor mij wat onduidelijk. Ik weet niet wat je precies wil zeggen, en wat je wijzer heeft... 20-10-2019 23:30
  • @Lieven: [Ik kan natuurlijk niet uitsluiten of bewijzen dat er daarbij ook niet nog een metafysische entiteit zou kunnen meespelen, maar ik stel die in elk geval niet en doe die aanname niet.]

    Je doet de aanname pertinent Niet, maar bent ook dan weer van mening dat je het tegendeel niet kunt uitsluiten of bewijzen.... 20-10-2019 23:04
  • Hoi Egbert,

    [Lieven, jij gelooft in blind toeval, dat is jouw metafysische aanname, correct? ]

    Dat dingen toevallig gebeuren is iets wat ik meen empirisch te mogen besluiten, wat ik vaststel vanuit de waarneming van hoe... 20-10-2019 20:57
  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Bendedict Broere,

    [Ik vind het bestaan van een atoom, bijvoorbeeld een lood-atoom, al zeer onwaarschijnlijk.]
    Waarom? Het bestaat dus de kans dat het bestaat is 100%.
    Om over een kans te kunnen spreken is er een kansverdeling... 20-10-2019 18:51
  • @Lieven: [Men kan er ook voor kiezen om geen metafysische aannames te doen. Dan riskeert men alvast niet van dingen te verkondigen die niet zeker zijn of mogelijk zelfs helemaal niet waar zijn.]

    Lieven, jij gelooft in blind toeval, dat is jouw metafysische aanname, correct? 20-10-2019 18:32