Jaap C. Hanekamp

Jaap Hanekamp (1964) is chemicus in 1992 gepromoveerd aan de universiteit van Utrecht. Hij doceert scheikunde en wetenschapsfilosofie aan de Roosevelt Academy in Middelburg. Daarnaast is hij senior-researcher aan het Center for People and Buildings in Delft. Samen met een aantal onderzoekers in binnen- en buitenland doet hij al zo'n tien jaar onderzoek naar de zogenaamde voorzorgcultuur met een speciale focus op vraagstukken zoals voedsel- en chemische veiligheid.

Homepage

In deze koude tijd van het jaar kijk ik even terug naar een tijd dat er jarenlang een ijzige politieke kou in de lucht hing. Ik heb het natuurlijk over de Koude Oorlog. Dat was een spannende tijd, waarin het leek of de bom elk moment kon vallen. Veel Amerikanen hielden daar dan ook echt rekening mee. De animatiefilm

(1999) heeft die periode prachtig, humoristisch en ijzingwekkend in beeld gebracht.

Als een patient een willekeurige stof krijgt toegediend, terwijl erbij gezegd wordt dat die stof bloeddrukverlagend zal werken, dan zal die stof vaak daadwerkelijk een bloeddrukdaling geven. Daarom wordt bij het testen van een nieuw geneesmiddel het effect van dit geneesmiddel altijd vergeleken met het effect van een nepmiddel, een zogenaamd placebo. Op die manier wordt er, simpel gesteld, voor de psychologische effecten van een stof gecorrigeerd en blijft het chemische effect van het nieuwe geneesmiddel over. Columnist Jaap Hanekamp bespreekt dit placebo-effect, het zogenaamde nocebo-effect en legt een verband tussen het toenemend wantrouwen in onze maatschappij tegenover de moderne technologie en het afnemend geloof.

 

Opinie

Ongeveer sinds de jaren zestig van de twintigste eeuw ligt het idee 'waarheid', in wetenschap en geloof, onder vuur. Waarheid heeft altijd te maken met macht, zo luidde de kritiek. De wetenschap kan wel zeggen dat iets ‘veilig’ is of ‘goed voor de gezondheid’, maar diezelfde wetenschap wordt betaald door partijen die bepaalde belangen hebben (de overheid, het bedrijfsleven). Kritiek op de maatschappij, ging daarom gepaard met kritiek op het idee van 'waarheids-vinding'. De waarheid bestaat niet, is relatief. Deze maakbaarheidsgedachte zette de gehele wereld (vaak letterlijk) in vuur en vlam, en grote namen verbonden zich daaraan: Sartre, Chomsky, Shaw.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst