Tom Uytterhoeven

Tom Uytterhoeven doet promotieonderzoek naar evolutionaire verklaringen van religie. He werkt aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Biologie versus cultuur

Is religie een puur natuurlijk gegeven, staat religie volledig los van de natuurlijke processen die de menselijke soort vorm geven, of stelt religie ons in staat de (onbewuste) kosten-baten-analyses van natuurlijke selectie te overstijgen? In dit stuk wil ik drie metaforen voorstellen om over deze mogelijkheden na te denken. Ik leerde over deze metaforen via een boek van Walter Burkert, ’Creation of the Sacred’, waarin één van deze metaforen, oorspronkelijk bedacht door Norbert Bischof, voorgesteld wordt.

Je kon er niet aan ontsnappen, als je de sociale media een beetje volgde: paus Franciscus publiceerde een encycliek. 'Laudato si' werd op voorhand al druk becommentarieerd. Ik kan mij vergissen, maar volgens mij was het de eerste keer in de kerkgeschiedenis dat een groep Amerikaanse katholieken openlijk in Rome ging lobbyen om de paus ervoor te behoeden teveel naar wetenschappers te luisteren. En het is zeker de eerste maal dat de tekst van een encycliek, ondanks alle afspraken met de pers, vooraf uitlekte.

In de bovenste lade van mijn bureau bewaar ik een strookje papier met een citaat van de Lutheraanse theoloog Philip Hefner: "For the person of religious faith, the encounter with science is itself a religious and a theological event." Vrij vertaald: voor de godsdienstige mens is de ontmoeting met wetenschap op zichzelf een religieuze en theologische gebeurtenis. Het citaat komt uit Hefners hoofdwerk op het gebied van de relatie tussen theologie en wetenschap, The Human Factor. Het is een zin die ik zelf, toen ik hem voor het eerst las, opvatte als zowel de samenvatting als het doel van mijn studie. Maar zoals met een liedje dat je al te vaak op de radio hoorde, zo verloor de spreuk van Hefner voor mij wat aan scherpte.

Opinie

Nieuwjaarsbrieven lezen! Het benadrukt het hoopvolle karakter van de overgang van oud naar nieuw. Een nieuw jaar kondigt zich aan, en hoewel het oude jaar niet zomaar wordt vergeten en iedereen weet dat de gebeurtenissen van gisteren ook morgen nog hun gevolgen zullen hebben, houdt die aankondiging toch de belofte van een nieuw begin in, en de hoop dat onze wensen zullen uitkomen, dat wat komen gaat beter zal zijn dan wat geweest is.

Wanneer ik mensen vertel dat ik een doctoraat voorbereid over hoe wetenschappelijk onderzoek het ontstaan van religie verklaart, en hoe theologie met dat onderzoek kan omgaan, zijn er drie mogelijke reacties.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst