Leon de Bruin

Leon de Bruin (1979) studeerde psychologie en filosofie aan de Vrije Universeit van Amsterdam en de Universiteit van Leiden. In 2010 promoveerde hij in Leiden op het proefschrift ‘Mind in Practice’ – een interdisciplinair onderzoek naar hoe mensen elkaar begrijpen in alledaagse situaties. Momenteel is hij als post-doc filosofie verbonden aan de universiteit van Bochum, waar hij onderzoek doet naar culturele verschillen in zelfbegrip en het begrijpen van anderen. Daarnaast gaat zijn interesse uit naar recente ontwikkelingen in de (cognitieve) neurowetenschappen, en de vragen die deze oproepen over de menselijke geest.

In de filosofie bestaat al eeuwenlang onenigheid over de vraag in hoeverre dieren zijn als mensen. Zo schreef René Descartes bijvoorbeeld dat, na de fout die gemaakt wordt door hen die God verwerpen, er niets is dat ons verder van het rechte pad doet afwijken dan het idee dat dieren net als wij een ziel hebben. Voor David Hume, daarentegen, was het zonneklaar dat dieren redelijk zijn, en dus over een ziel beschikken.

Een berucht probleem in de filosofie gaat over de interactie tussen lichaam en geest. Hoe kunnen mentale toestanden, zoals overtuigingen, verlangens en intenties, ons tot fysiek handelen aanzetten?

 

Opinie

Met enige regelmaat wordt er verhit gediscussieerd over de vraag of atheïsten ‘gelovig’ zijn of niet. Enerzijds vinden veel gelovigen dat het atheïsme zelf een soort van religie (geworden) is, en dit is niet  bepaald als compliment bedoeld. Frank Furedi heeft recentelijk bijvoorbeeld beweerd dat het hedendaagse atheïsme zich schuldig maakt aan precies die dingen die het de traditionele religies verwijt. Anderzijds stellen sommige atheïsten dat het juist de gelovigen zijn die zich schuldig maken aan ‘wat je zegt ben je zelf’-spelletjes. Zo klaagt de journalist Bart Schut in een recent opiniestuk in de Volkskrant dat gelovigen bewust proberen de discussie te vervuilen door atheïstische denkbeelden ‘naar hun niveau te degraderen.’

De Westerse wereld lijkt zich langzaam te ontworstelen aan de invloed van geheimzinnige krachten, boze geesten en stiekeme demonen. De moderne wetenschap, die ervan uitgaat dat de wereld rationeel te verklaren valt, levert een belangrijke bijdrage aan dit proces van ‘onttovering’, zoals Max Weber het heeft genoemd. Ook religieuze ervaringen worden steeds vaker van een wetenschappelijke verklaring voorzien. Sommige van deze verklaringen zijn nog hoogst speculatief, zo betoogt Leon de Bruin. Een fenomeen als ‘tafeldraaien’ lijkt echter in de negentiende eeuw al succesvol te zijn ‘onttoverd’.

 

Artikel

In dit artikel geeft Leon de Bruin een algemene schets van het fysicalisme, een sterk aan invloed winnende stroming in de filosofie en de geesteswetenschappen. Het fysicalisme gaat ervan uit dat alles wat bestaat, inclusief de mens en de menselijke geest, fundamenteel fysisch is. Een van de belangrijkste problemen voor het fysicalisme is de vraag hoe de menselijke geest causaal actief kan zijn in een fundamenteel fysische wereld.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst