Laten we theologie definiëren als fatsoenlijk nadenken over God en over alle dingen in het licht van God; of eventueel algemener: als nadenken over transcendentie en over hoe de dingen eruitzien in het perspectief daarvan. Met zo’n omschrijving bewegen we ons in het respectabele spoor van Thomas van Aquino (1225-1274) en vele anderen. Zulke theologie staat niet in dienst van iets anders (belangen van kerken bijvoorbeeld), maar is van intrinsieke betekenis, vanwege de vragen die ze bestudeert.

Lewis en het lege universum

Een tijd geleden heb ik hier al eens iets geschreven over de vraag of de enorme omvang en leegte van het universum een argument tegen theïsme en voor atheïsme oplevert. Als er een God bestaat die zich (vooral) bekommert om mensen, zou je toch niet verwachten dat hij mensen in een minuscuul uithoekje in zo’n onvoorstelbaar groot universum stopt en dat ze bovendien pas na miljarden jaren op het toneel verschijnen.

Nogmaals Anselmus

Anselmus van Canterbury (1033-1109) begint zijn bekende Godsargument met de constatering dat de definitie van God – datgene waarboven niets groters gedacht kan worden – door elk mens op een consistente wijze kan worden begrepen. Welnu, dat wat door ons allemaal consistent kan worden begrepen bestaat in het verstand (in de geest) of in werkelijkheid (buiten de geest), aldus Anselmus.

De wereld als stop-motionfilm

Mijn dochter is voor school bezig met het maken van een stop-motionfilmpje met legopoppetjes — zoiets als Wes Andersons verfilming van Roald Dahls De fantastische meneer Vos, maar dan op wat bescheidener schaal. Zulke filmpjes zijn een perfecte illustratie van een historisch invloedrijke opvatting over hoe God in de wereld handelt.

Negatieve en positieve theologie

Men denkt vaak dat ik negatief sta tegenover de negatieve theologie. Niets is echter minder waar. De negatieve theologie heeft haar plaats en haar recht. De negatieve theologie vraagt terecht aandacht voor de bovenredelijke en onzegbare aspecten van God. Wij kunnen het wezen van God nooit vanuit ons redevermogen volledig doorgronden. De negatieve theologie wijst er daarom steeds op dat wij ieder redelijk spreken over God voortdurend onder kritiek moeten stellen. Ieder al te naïef godsbeeld dient gewantrouwd te worden. De uiteindelijke aard van God is en blijft voor ons een groot, subliem mysterie.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst