Beste Matthijs, het valt ons bij Nieuwlicht op dat je het de laatste weken bij De Wereld Draait Door vaak over God hebt. Bijvoorbeeld in het gesprek met zangeres Anouk over een religieus lied, het fragment met Beatrice de Graaf over haar geloof… En in het gesprek met hoogleraar theoretische sterrenkunde Vincent Icke bleek dat je niet snapt hoe de oerknaltheorie en geloven in God zich met elkaar laten rijmen. Daarom, speciaal voor jou, deze brief. Hierin geeft filosoof Emanuel Rutten antwoord op ál jouw vragen.

Nieuw Godsargument Emanuel Rutten

In 2012 baarde wiskundige en filosoof Emanuel Rutten opzien met een nieuw argument voor het bestaan van God, het modaal-epistemisch argument. Dat deed veel stof opwaaien en leidde tot levendige discussies. Afgelopen zomer, tijdens een vakantieweek in Frankrijk, inspireerde De Sofist van Plato hem tot nóg een nieuw Godsargument.

In zijn dialoog De Sofist behandelt Plato het probleem van negatie en tracht hij negaties zodanig te interpreteren dat de klassieke leerstellingen van Parmenides over zijn en niet-zijn niet geschonden worden. Door hierop te reflecteren kan een argument voor het bestaan van God verkregen worden. Dit argument is gebaseerd op een laagdrempelig zijnsbegrip. Iets wat niet onmogelijk is bestaat potentieel (zoals blauw gras of een eenhoorn) of actueel (zoals jij en ik). Mijn argument laat zien dat God niet potentieel kan bestaan. Maar dan bestaat God actueel.

Waarom bestaat God?

In een dansclub in Amsterdam zag ik ooit iemand die zich op de dansvloer ineens omdraaide en tegen een vrouw waarmee hij aan het begin van de avond kort gesproken had, onverschrokken zei: "Lief, je zoekt glamour, maar ik kan jou de kosmos, het leven zelf, schenken. Ik geef je God en zelfs wat daar nog aan voorafgaat.” Hier toonde de mens zich als een radicaal transgressief wezen dat de grenzen van de vanzelfsprekende alledaagse orde en regelmaat wil overschrijden om te reiken tot aan het onmogelijke. Hier toonde zich een wil tot macht waarbij zelfs die van Nietzsche verbleekt. Sindsdien bleef dit zinsdeel vaak door mijn hoofd spelen: zelfs wat daar nog aan voorafgaat... Wat gaat er aan het bestaan van God vooraf? Waarom bestaat God? In wat volgt ga ik nader op deze ultieme vraag in.

Niet-feitelijke waarheden

Wat is waarheid? Er zijn weinig wijsgerige vragen die vaker zijn gesteld dan deze. In wat volgt ga ik er niet rechtstreeks op in. In plaats daarvan wil ik een mijns inziens cruciaal onderscheid introduceren waaraan veel filosofische opvattingen over wat waarheid is voorbij lijken te gaan. Het onderscheid wat ik op het oog heb duid ik aan als dat tussen feitelijke en niet-feitelijke waarheden. Bestaande noties van waarheid in de filosofie richten zich uitsluitend op de een of de ander en menen daarmee ten onrechte volledig te zijn.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst