'Religieus geweld', bestaat dat wel?

Dat er groepen en individuen zijn die religieuze motieven aanvoeren als reden om geweld te plegen, is onbetwistbaar. Kruisvaarders, kindermisbruikers, terroristen, de Ku Klux Klan, ze zijn er allemaal als de kippen bij om God aan te roepen als rechtvaardiging voor hun daden. Het is echter een veel lastiger vraag om te bepalen in hoeverre religie een oorzaak is van geweld.

Religie als reden en als oorzaak van geweld


We weten immers dat mensen voor hun gedrag nogal eens motieven aanvoeren die wetenschappelijk gezien moeilijk als oorzaken kunnen gelden. Mensen zeggen bijvoorbeeld dat ze door het lezen van Jonathan Safran Foer (Eating Animals, 2013) ervan overtuigd zijn geraakt dat ze geen vlees moeten eten, terwijl wetenschappers zich afvragen welke mensen überhaupt boeken van Foer lezen, hoe het komt dat vegetariërs vaker vrouwen zijn dan mannen, gemiddeld hoger opgeleid en vaker in een stad wonen. Allerlei oorzaken ‘van buiten’ blijken vaak betere voorspellers van gedrag dan ‘inwendige’ redenen die mensen zelf aanvoeren.

Juist bij religieuze redenen (openbaringen, geloofsovertuigingen, e.d.) wijzen wetenschappers vaak op sociaal-culturele, psychologische en biologische oorzaken die kunnen verklaren waarom iemand gelovig is of niet, waarom iemand zich tot een bepaald type geloofsovertuiging aangetrokken voelt, waarom de een gelovig blijft en de ander van z’n geloof valt, enzovoort. Zo bekeken is het eigenlijk vreemd om zomaar van jihadisten en andere religieuze geweldplegers de redenen te accepteren die ze zelf aanvoeren. Misschien heeft religie wel helemaal niet zoveel te maken met hun moorddadige gedrag – ongeacht wat ze zelf beweren.

Dit opschrijven is één ding; zoiets onderzoeken is veel lastiger. Er zijn drie belangrijke methodologische problemen bij het onderzoek naar religie als oorzaak van geweld: (1) ‘religie’ is een nogal ongrijpbaar fenomeen; (2) overtuigende correlaties tussen religie en geweld blijken moeilijk te vinden; (3) ‘religie’ is een fenomeen dat je zowel van binnenuit als van buitenaf kunt bekijken, en dat maakt nogal uit voor je conclusie.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Gilbert,

    dat er soms weinig logica in jouw denken zit, dat kan ik vaststellen. Jij neemt gewoon statements aan, je gelooft gewoon wat  jou... 25-05-2019 14:43

  • Hallo Gilbert,

    Ik vroeg :  "Waarom liquideert jouw God ze ("ze" = de duivels, GK) dan niet en laat hij ze hun gang gaan terwijl hij... 25-05-2019 12:53
  • dieren jagen en maken dieren dood, mensen jagen en maken dieren dood.
    wat is het verschil tussen die twee?vege54ag@hetnet.nl 25-05-2019 12:11
  • Gilbert Knuyt zei Naar deze reactie >>>
    ++  Alweer het christendom bestrijden dat ze niet eens goed kennen ...  ++

    -  Jac, je schrijft er maar weer op los.  Dat terwijl je... 25-05-2019 10:01
  • Gilbert Knuyt zei Naar deze reactie >>>
    ++  Gebrabbel  ++

    Lieven, 

    Wat brabbel je daar ?  Ik was gisteren helemaal niet met logica bezig in wat jij schrijft, daar zit je dus... 25-05-2019 09:11
  • Ronald V. zei Naar deze reactie >>>
    Leve de alverzoening. Alle knie zal zich buig'. 

    RV  25-05-2019 09:05