'Religieus geweld', bestaat dat wel?

Dat er groepen en individuen zijn die religieuze motieven aanvoeren als reden om geweld te plegen, is onbetwistbaar. Kruisvaarders, kindermisbruikers, terroristen, de Ku Klux Klan, ze zijn er allemaal als de kippen bij om God aan te roepen als rechtvaardiging voor hun daden. Het is echter een veel lastiger vraag om te bepalen in hoeverre religie een oorzaak is van geweld.

Religie als reden en als oorzaak van geweld


We weten immers dat mensen voor hun gedrag nogal eens motieven aanvoeren die wetenschappelijk gezien moeilijk als oorzaken kunnen gelden. Mensen zeggen bijvoorbeeld dat ze door het lezen van Jonathan Safran Foer (Eating Animals, 2013) ervan overtuigd zijn geraakt dat ze geen vlees moeten eten, terwijl wetenschappers zich afvragen welke mensen überhaupt boeken van Foer lezen, hoe het komt dat vegetariërs vaker vrouwen zijn dan mannen, gemiddeld hoger opgeleid en vaker in een stad wonen. Allerlei oorzaken ‘van buiten’ blijken vaak betere voorspellers van gedrag dan ‘inwendige’ redenen die mensen zelf aanvoeren.

Juist bij religieuze redenen (openbaringen, geloofsovertuigingen, e.d.) wijzen wetenschappers vaak op sociaal-culturele, psychologische en biologische oorzaken die kunnen verklaren waarom iemand gelovig is of niet, waarom iemand zich tot een bepaald type geloofsovertuiging aangetrokken voelt, waarom de een gelovig blijft en de ander van z’n geloof valt, enzovoort. Zo bekeken is het eigenlijk vreemd om zomaar van jihadisten en andere religieuze geweldplegers de redenen te accepteren die ze zelf aanvoeren. Misschien heeft religie wel helemaal niet zoveel te maken met hun moorddadige gedrag – ongeacht wat ze zelf beweren.

Dit opschrijven is één ding; zoiets onderzoeken is veel lastiger. Er zijn drie belangrijke methodologische problemen bij het onderzoek naar religie als oorzaak van geweld: (1) ‘religie’ is een nogal ongrijpbaar fenomeen; (2) overtuigende correlaties tussen religie en geweld blijken moeilijk te vinden; (3) ‘religie’ is een fenomeen dat je zowel van binnenuit als van buitenaf kunt bekijken, en dat maakt nogal uit voor je conclusie.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Vinneke: [En nucleair hoef je niet bang voor te zijn want daar zijn ze te laf voor omdat de andere kant ook reageert.]

    Daar zou ik maar niet te zeker van zijn zeker met de enorme technologische vlucht van de ontwikkeling van A.I., zou het zelfs... 24-07-2019 02:54
  • vinneke zei Naar deze reactie >>>
    Egbert je kan de waarheid niet aan nee niet klimaatschade want klimaat schommelt wat altijd schade veroorzaakt aan bepaalde flora of fauna... 23-07-2019 22:04
  • @Vinneke: ik denk dat de mens zichzelf uiteindelijk vernietigt, niet zozeer door klimaatschade waarvan jij denkt dat het zo voor de hand... 23-07-2019 21:25
  • vinneke zei Naar deze reactie >>>
    Egbert je bent het ultieme product van beschaving.Een slap aftreksel met angst als leidraad dus idd houd je mond als je de realiteit niet... 23-07-2019 20:45
  • @Vinneke: Ik heb al aangegeven in mijn posten waarom ik denk dat mensen in hun doen en laten sterk gedreven worden door macht, hebzucht etc... 23-07-2019 20:22
  • vinneke zei Naar deze reactie >>>
    Andre jij hoeft mij absoluut niet te zien als autoriteit maar als we het hebben over waarheid ontkom je niet aan wat ik zei want dat ziet... 23-07-2019 20:06