28 februari 2024 / 

In Arabische wereld gaan gelovigen anders om met klimaatverandering

In veel Westerse landen hebben mensen minder oog voor klimaatverandering naar mate ze geloviger zijn. In de Arabische wereld blijkt dat heel anders te liggen: bij zowel moslims als christenen hebben juist degenen met een sterke geloofsovertuiging veel aandacht voor het milieu.

Dit blijkt uit een onderzoek dat is verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Global Environmental Politics, uitgevoerd door associate professor Nimah Mazaheri van Tufts University (VS). Hij maakte gebruik van de Arab Barometer, een enquête waaraan bijna 14 duizend mensen in Noord-Afrika en het Midden Oosten hebben meegedaan. Mazaheri haalde hieruit gegevens over religiositeit, politieke voorkeuren en houding ten opzichte van klimaatverandering.

Heersen over de schepping

Die klimaatverandering zorgt in Noord-Afrika en het Midden Oosten voor allerlei problemen, zoals droogte, verzilting van grondwater en akkers, luchtvervuiling en zandstormen. Veel regimes in de regio doen weinig aan het bestrijden van de gevolgen ervan, of aan het voorkomen van verdere opwarming. De Arab Barometer laat zien hoe de bevolking er over denkt.

Mazaheri voerde dit onderzoek uit omdat eerder de suggestie is gedaan dat vooral het christendom negatief staat tegenover milieubescherming, vanuit de gedachte dat de mens volgens de Bijbel moet heersen over de schepping. In de Islam zitten daarentegen oproepen om juist goed om te gaan met de natuur. Maar, aldus Mazaheri in de inleiding van zijn artikel, hoewel dit beeld in sommige onderzoeken wordt bevestigd is er ook discussie over. De visie op milieubescherming hangt ook van andere zaken af, bijvoorbeeld de politieke voorkeur.

Westers complot

Uit de Arab Barometer blijkt dat zowel christenen als moslims bezorgd zijn over klimaatverandering. En in tegenstelling tot het Westen, waar de meest gelovige groepen (zoals Amerikaanse ‘evangelicals’) het minste op hebben met milieubescherming, zijn de meest gelovige christenen en moslims ook het meest begaan met het milieu en klimaatverandering.

Een uitzondering waren de aanhangers van de politiek Islam. Deze Islamisten zien milieubescherming en maatregelen tegen klimaatverandering als een ‘Westers complot’, vooral omdat de wereldwijde milieubeweging veelal ook sterk pro-democratisch is. Voor christenen in de Arabische wereld blijkt de politieke overtuiging geen effect te hebben op het denken over klimaatverandering.

De conclusie van Mazaheri is dat het effect van religie op de ideeën over klimaatverandering in de Arabische wereld ten genuanceerd is, en op sommige punten sterk verschilt van de situatie in het Westen. Wel is er in bepaalde kringen een vergelijkbare ‘cultuuroorlog’ tussen geloof en politiek zichtbaar als in bijvoorbeeld de VS.

Bron: Faith in Science: Religion and Climate Change Attitudes in the Middle East. Global Environmental Politics, 2024.
Beeld: Klimaatprotest in Casablanca, Marokko, 2019. Foto  Sebastian Bouknight