Home » Nieuws » Geloof en wetenschap: hereniging na de scheiding

Geloof en wetenschap: hereniging na de scheiding

By |Categorieën: Nieuws|Gepubliceerd Op: 27 december 2012|2.7 min read|
Nieuws

Geloof en wetenschap zijn de afgelopen eeuwen uit elkaar gedreven. Maar onderzoek naar het bewustzijn brengt ze weer samen, denkt wiskundige en computerwetenschapper Dave Pruett.

 

Pruett betoogt dit in zijn boek ‘Reason and Wonder’. De Huffington Post publiceerde eerder deze maand een bewerkt fragment uit dit boek als essay. Hij stelt dat twee wetenschappelijke revoluties belangrijk waren voor het uit elkaar groeien van geloof en wetenschap. De Copernicaanse revolutie stootte de aarde uit het middelpunt van het universum. En Darwin ontnam de mens zijn plek als ‘kroon op de schepping’. Was er tot Darwin sprake van verwijdering tussen geloof en wetenschap, evolutie veroorzaakte een absolute scheiding.

Maar, stelt Pruett, er is een kentering op komst, een derde wetenschappelijke revolutie die in potentie geloof en wetenschap weer bij elkaar kan brengen. Hij doelt op het onderzoek naar ons bewustzijn.

Het bewustzijn valt volgens Pruett niet samen met de hersenen. Je kunt er, in zijn woorden, niet met je vinger in porren. Ja, neurowetenschappers kunnen hersenactiviteit keurig in beeld brengen en zo een kaart van de hersenen maken: welke activiteit zit waar? Maar daarmee is niet de vraag wat het bewustzijn is beantwoord.

De moeilijke vraag die overblijft wanneer we het brein in detail in kaart hebben gebracht is volgens Pruett hoe fysieke stimuli kunnen leiden tot subjectieve gevoelens. We weten bij welke golflengte licht als ‘rood’ wordt waargenomen, namelijk bij 700 nanometer. ‘Maar we hebben geen flauw idee waarom dat rood is’, schrijft Pruett. Alles wat wij waarnemen bevat een element van interpretatie.

Pruett gaat nog verder door te beschrijven hoe de kwantummechanica een fundamentele onzekerheid heeft geïntroduceerd in de wetenschap. Bovendien weten we tegenwoordig dat materie voornamelijk bestaat uit lege ruimte. Wat is materie dan? Volgens natuurkundige, schrijft Pruett, is maar een ding zeker: ‘Whatever matter is, it isn’t made of matter.’

Kenmerkend voor de kwantummechanica is dat observatie het geobserveerde verandert. Subject en object zijn in voortdurende interactie. Daardoor is er volgens Pruett een ‘holistische’ benadering nodig. Hij citeert natuurkundige Wolfgang Pauli die stelde: ‘It would be most satisfactory of all if physics and psyche could be seen as complementary aspects of the same reality.’

Volgens Pruett wordt de scheiding tussen wetenschap en mystiek steeds dunner. Een wetenschap die zich beperkt tot het ‘porren met een vinger en zien wat er gebeurt’ kan niet meer alle antwoorden geven. Het positivisme loopt ten einde, en mogelijk zal er weer een eenheid komen in de manier waarop we de wereld zien, een alles omvattende ‘filosofie’ die hart en hoofd verenigt.

Het boek van Pruett is overigens voortgekomen uit een ‘honours course‘ die hij heeft gegeven aan de James Madison University. Pruett is inmiddels met emeritaat.

In zijn blog over evolutie heeft wiskundige en uitgesproken atheïst Jason Rosenhouse lovende woorden over voor Pruett – al zijn die vooral gebaseerd op het feit dat hij Pruett kent als een ‘aardige vent’, met wie hij jarenlang heeft samengewerkt. Maar hij vindt de conclusies in het essay te vaag. Komen geloof en wetenschap weer bij elkaar? Maar over wat voor geloof hebben we het dan, schrijft Rosenhouse. Hij is in ieder geval in het boek van Pruett begonnen, om te zien wat deze nu precies bedoelt.

Home » Nieuws » Geloof en wetenschap: hereniging na de scheiding

Geloof en wetenschap: hereniging na de scheiding

By Gepubliceerd Op: 27 december 20122.7 min read
Nieuws

Geloof en wetenschap zijn de afgelopen eeuwen uit elkaar gedreven. Maar onderzoek naar het bewustzijn brengt ze weer samen, denkt wiskundige en computerwetenschapper Dave Pruett.

 

Pruett betoogt dit in zijn boek ‘Reason and Wonder’. De Huffington Post publiceerde eerder deze maand een bewerkt fragment uit dit boek als essay. Hij stelt dat twee wetenschappelijke revoluties belangrijk waren voor het uit elkaar groeien van geloof en wetenschap. De Copernicaanse revolutie stootte de aarde uit het middelpunt van het universum. En Darwin ontnam de mens zijn plek als ‘kroon op de schepping’. Was er tot Darwin sprake van verwijdering tussen geloof en wetenschap, evolutie veroorzaakte een absolute scheiding.

Maar, stelt Pruett, er is een kentering op komst, een derde wetenschappelijke revolutie die in potentie geloof en wetenschap weer bij elkaar kan brengen. Hij doelt op het onderzoek naar ons bewustzijn.

Het bewustzijn valt volgens Pruett niet samen met de hersenen. Je kunt er, in zijn woorden, niet met je vinger in porren. Ja, neurowetenschappers kunnen hersenactiviteit keurig in beeld brengen en zo een kaart van de hersenen maken: welke activiteit zit waar? Maar daarmee is niet de vraag wat het bewustzijn is beantwoord.

De moeilijke vraag die overblijft wanneer we het brein in detail in kaart hebben gebracht is volgens Pruett hoe fysieke stimuli kunnen leiden tot subjectieve gevoelens. We weten bij welke golflengte licht als ‘rood’ wordt waargenomen, namelijk bij 700 nanometer. ‘Maar we hebben geen flauw idee waarom dat rood is’, schrijft Pruett. Alles wat wij waarnemen bevat een element van interpretatie.

Pruett gaat nog verder door te beschrijven hoe de kwantummechanica een fundamentele onzekerheid heeft geïntroduceerd in de wetenschap. Bovendien weten we tegenwoordig dat materie voornamelijk bestaat uit lege ruimte. Wat is materie dan? Volgens natuurkundige, schrijft Pruett, is maar een ding zeker: ‘Whatever matter is, it isn’t made of matter.’

Kenmerkend voor de kwantummechanica is dat observatie het geobserveerde verandert. Subject en object zijn in voortdurende interactie. Daardoor is er volgens Pruett een ‘holistische’ benadering nodig. Hij citeert natuurkundige Wolfgang Pauli die stelde: ‘It would be most satisfactory of all if physics and psyche could be seen as complementary aspects of the same reality.’

Volgens Pruett wordt de scheiding tussen wetenschap en mystiek steeds dunner. Een wetenschap die zich beperkt tot het ‘porren met een vinger en zien wat er gebeurt’ kan niet meer alle antwoorden geven. Het positivisme loopt ten einde, en mogelijk zal er weer een eenheid komen in de manier waarop we de wereld zien, een alles omvattende ‘filosofie’ die hart en hoofd verenigt.

Het boek van Pruett is overigens voortgekomen uit een ‘honours course‘ die hij heeft gegeven aan de James Madison University. Pruett is inmiddels met emeritaat.

In zijn blog over evolutie heeft wiskundige en uitgesproken atheïst Jason Rosenhouse lovende woorden over voor Pruett – al zijn die vooral gebaseerd op het feit dat hij Pruett kent als een ‘aardige vent’, met wie hij jarenlang heeft samengewerkt. Maar hij vindt de conclusies in het essay te vaag. Komen geloof en wetenschap weer bij elkaar? Maar over wat voor geloof hebben we het dan, schrijft Rosenhouse. Hij is in ieder geval in het boek van Pruett begonnen, om te zien wat deze nu precies bedoelt.