22 december 2023 / 

De ster van Bethlehem duikt weer op

Het is bijna kerst, overal hangen sterren met lichtjes voor het raam. Tijd dus voor het onvermijdelijke artikel over de ster van Bethlehem.

Die ster speelt een belangrijke rol in het evangelie van Mattheüs, maar dit boek bevat meer verwijzingen naar gebeurtenissen aan de sterrenhemel. In Mattheüs 24:29 staat bijvoorbeeld dat in het ‘einde der tijden’ sterren uit de hemel op aarde vallen. Hierdoor betwijfelt een enkele christen die een zeer letterlijke lezing van de Bijbel hanteert of sterren wel enorme gasbollen zijn. Die zouden immers niet op de aarde kunnen vallen.

Maar wat was nu de ster die de Wijzen uit het Oosten naar Jeruzalem deed trekken? JSTOR, een digitale bibliotheek van wetenschappelijke publicaties, heeft er dit jaar een artikel over gepubliceerd. Hierin gaan zij in op de zogeheten ‘Molnar-theorie’, dat de ster niet één object was, maar een herhaalde samenstand van Jupiter met de zon, de maan en Saturnus, en dat in het sterrenbeeld Ram.

Astrologie

Deze hypothese was het onderwerp van een symposium over de Ster van Bethlehem dat aan de Rijksuniversiteit Groningen is gehouden in 2014, en wat leidde tot een publicatie van een boek in 2016. De deskundigen waren het niet geheel eens met elkaar en met sterrenkundige Michael Molnar, die zijn ideeën in 1977 publiceerde in een boek en zelf ook in Groningen aanwezig was.

Volgens Molnar zouden de drie magi uit Babylon uit deze samenstand afleiden dat er een koning was geboren in Judea, op grond van de astrologische ideeën van die tijd. Of dat inderdaad zo is, en voldoende reden was om de lange reis naar Jeruzalem te maken is een kwestie van interpretatie. De auteur van het bericht op JSTOR benadrukt dat de hemelen tweeduizend jaar geleden nog echt het domein van de goden waren, en dat veel mensen daarom veel belang hechtten aan tekenen in de sterren – iets wat zelfs in onze tijd zo is, gezien de populariteit van astrologie.

Sterrenhemel

Het artikel besluit met een uitnodiging, om de ster van Bethlehem als aanleiding te nemen om in deze donkere dagen weer eens naar buiten te gaan om de sterren te bekijken. Dan kunnen we wellicht iets van het ontzag en de verwondering ervaren die de mensheid al vele millennia heeft gevoeld. Kerst kan iedereen – religieus of niet – verbinden met de schoonheid van de sterrenhemel. Nu maar hopen dat het een beetje helder is tijdens de kerstdagen…

Bron: JSTOR, What was the Star of Bethlehem? Never stop looking at the skies in wonder
Illustratie: Adoration of the Magi with Saint Anthony Abbot via
 Wikimedia Commons